dla pacjenta, rodziny, przyjaciół.

Poradniki

Radioterapia - skutki uboczne

Czy skutki uboczne są u wszystkich pacjentów takie same ?

Efekty uboczne radioterapii różnią się w przypadku każdego pacjenta. Możesz nie doświadczyć żadnych skutków ubocznych lub jedynie bardzo łagodnych w trakcie swojego leczenia. Jednakże, u niektórych ludzi skutki uboczne są dość poważne. Uboczne skutki leczenia uzależnione są od dawki leczenia oraz leczonej części ciała. Twój ogólny stan zdrowia może również wpłynąć na to jak twój organizm zareaguje na radioterapię i czy wystąpią skutki uboczne. Przed rozpoczęciem leczenia zapytaj lekarza i pielęgniarkę o skutki uboczne jakich możesz się spodziewać, jak długo mogą potrwać i jak poważne mogą być.

Najczęstsze efekty uboczne to zmęczenie, zmiany skórne oraz utrata apetytu. Mogą one wystąpić w związku z napromienianiem każdego obszaru ciała. Inne efekty uboczne wiążą się bardziej specyficznie z leczeniem określonych obszarów. Na przykład, tymczasowa utrata włosów może być ubocznym skutkiem napromienianie obszaru głowy. W niniejszym rozdziale omówiono najpierw wspólne efekty uboczne, a następnie specyficzne dla poszczególnych części ciała.

Na szczęście większość efektów ubocznych mija z czasem. Zanim miną, istnieją sposoby na zredukowanie dyskomfortu jaki powodują. Jeżeli wystąpi bardzo silne działanie uboczne, lekarz może zalecić przerwanie terapii lub zmianę podawanego rodzaju leczenia.

Pamiętaj, aby poinformować lekarza lub pielęgniarkę o wszelkich efektach ubocznych jakie zauważysz. Mogą oni pomóc zlikwidować problem lub zmniejszyć ryzyko jego nawrotu. Informacje w tym poradniku mogą służyć jako wsparcie w walce z niektórymi symptomami ubocznymi, ale nie mogą zastąpić rozmowy z zespołem medycznym.


Czy skutki uboczne mogą ograniczyć moją aktywność ?

Niekoniecznie. Będzie to zależało od tego jakie i jak bardzo poważne skutki uboczne wystąpią u ciebie. Wielu pacjentów może chodzić do pracy, prowadzić dom i aktywnie spędzać czas wolny w trakcie radioterapii. Inni zauważają, że potrzebują więcej wypoczynku i nie mogą poradzić sobie ze wszystkim. Powinieneś próbować robić to na co masz ochotę, o ile nie powoduje to nadmiernego wyczerpania.

Twój lekarz może zasugerować abyś ograniczył czynności mogące wywoływać podrażnienia leczonego obszaru. W większości przypadków można prowadzić normalne życie seksualne jeżeli pacjent ma na to ochotę. Twoje potrzeby kontaktu intymnego mogą zostać obniżone ponieważ radioterapia może mieć wpływ na poziom hormonów i sprawić, że będziesz czuł się bardziej zmęczony niż zwykle.


Co jest przyczyną zmęczenia ?

Podczas radioterapii organizm zużywa dużo energii na powrót do zdrowia. Stres związany z chorobą, codzienne dojazdy na zabiegi oraz wpływ promieniowania na zdrowe komórki - to wszystko może przyczynić się do wzrostu zmęczenia. Większość ludzi zaczyna odczuwać nadmierne zmęczenie po kilku tygodniach radioterapii. Uczucie znużenia i osłabienia minie po zakończeniu leczenia.

Możesz pomóc sobie w trakcie radioterapii starając się nie robić zbyt wiele. Jeżeli czujesz się zmęczony, ogranicz swoją aktywność i poświęć czas wolny na wypoczynek. Nie czuj się zobowiązany do robienie wszystkiego co robisz normalnie. Spróbuj spać dłużej w nocy i odpoczywaj w ciągu dnia jeśli możesz.


Jak leczy się problemy skórne ?

Możesz zauważyć, że skóra w obszarze leczonym zaczyna być zaczerwieniona, podrażniona lub zbrązowiała. Po kilku tygodniach radioterapii skóra może stać się bardzo sucha. Poproś lekarza lub pielęgniarkę o radę jak uśmierzyć swędzenie i inne dolegliwości. Przy niektórych rodzajach radioterapii, napromieniana skóra może wykazać ‘symptom wilgotności’, szczególnie w pobliżu fałd, czy zmarszczek. Wówczas, skóra jest mokra i może być bardzo bolesna. Bardzo ważne jest aby o reakcji tej zawiadomić lekarza lub pielęgniarkę, którzy podpowiedzą jak utrzymywać te obszary skóry w suchości.

Podczas radioterapii należy bardzo delikatnie obchodzić się z leczonym obszarem skóry. W miejscu tym nie można nosić obcisłej, przylegającej odzieży. Ważne jest aby nie trzeć, nie drapać i nie podrażniać wrażliwych miejsc. Należy też unikać przykładania do obszaru leczenia gorących lub zimnych przedmiotów, takich jak plastry rozgrzewające czy woreczki z lodem. W trakcie leczenia, a także kilka tygodni po jego zakończeniu, nie należy stosować na obszarze leczonym żadnych pudrów, kremów, perfum, dezodorantów, olejków, maści, balsamów ani domowych specyfików (chyba, że lekarz lub pielęgniarka wyrażą na to zgodę). Wiele produktów do pielęgnacji skóry pozostawia na niej warstwę ochronną, która może przeszkodzić w radioterapii lub gojeniu się skóry.

Należy również unikać eksponowania wrażliwego obszaru skóry na promienie słoneczne przez przynajmniej jeden rok po zakończeniu leczenia. Jeżeli przewidujesz, że będziesz na słońcu dłużej niż kilka minut, musisz zachować dużą ostrożność. Należy założyć ochronną odzież (np. kapelusz z dużym rondem lub koszulę z długim rękawem) i zastosować krem z filtrem słonecznym.

Większość reakcji skórnych związanych z radioterapią powinna ustąpić w kilka tygodni po zakończeniu leczenia. Jednakże, w niektórych przypadkach leczona skóra pozostanie ciemniejsza niż była.


Jak poradzić sobie z utratą włosów ?

Radioterapia może spowodować utratę włosów, ale jedynie w napromienianym obszarze. Na przykład, jeżeli radioterapia aplikowana jest na biodro, nie będą wypadać ci włosy na głowie. Promieniowanie skierowane na głowę może doprowadzić do częściowej lub całkowitej utraty owłosienia głowy. U większości pacjentów włosy odrastają po zakończeniu leczenia, ale utrata włosów - na głowie, twarzy czy ciele - może być trudna do zaakceptowania.

Chociaż skóra głowy po wypadnięciu włosów może być bardzo wrażliwa, możesz spróbować przykryć ją kapeluszem, turbanem lub szalem w trakcie leczenia. Jeżeli wolisz perukę lub treskę upewnij się, że jej podszewka nie podrażnia skóry. Jeżeli planujesz kupić perukę, dobrze jest dokonać zakupu we wczesnym etapie leczenia, kiedy możesz dopasować kolor i styl uczesania do własnych włosów.


Jakie są skutki uboczne dla krwi ?

Czasami radioterapia może spowodować spadek poziomu białych krwinek lub płytek krwi. Komórki te pomagają organizmowi walczyć z infekcjami i zapobiegają krwawieniu. Jeżeli badania krwi wykażą taki skutek uboczny, twoje leczenie może zostać przerwane na około tydzień, aby pozwolić krwi na powrót do normy.


Co robić w przypadku problemów z jedzeniem ?

Wiele efektów ubocznych może spowodować problemy z jedzeniem i trawieniem pokarmu, ale powinieneś zawsze starać się jeść tyle, aby pomóc uszkodzonym tkankom w regeneracji. Bardzo ważne jest aby w trakcie radioterapii nie stracić na wadze. Spróbuj jeść częściej niewielkie posiłki i maksymalnie urozmaicać spożywane pokarmy. Twój lekarz lub pielęgniarka poinformują cię, czy twój rodzaj leczenia wymaga specjalnej diety, a dietetyk dostarczy wielu różnych pomysłów pomagających w zachowaniu właściwej wagi.

Poradzenie sobie z krótkotrwałymi problemami dietetycznymi może okazać się łatwiejsze niż sądzisz.

Jeżeli odczuwasz ból przy gryzieniu i połykaniu pokarmu, lekarz może zalecić ci płynne lub sproszkowane produkty dietetyczne. Wiele z tych produktów, dostępnych w aptekach bez recepty, posiada różne wersje smakowe. Mogą być spożywane samodzielnie lub też w połączeniu z puree owocowym lub koktajlami na mleku. Niektórzy producenci produktów dietetycznych załączają do swoich produktów broszury z poradami na temat zwiększenia kaloryczności posiłków. Poproś dietetyka lub farmaceutę o dalsze wskazówki.

W trakcie leczenia możesz stracić zainteresowanie jedzeniem. Utrata apetytu następuje wraz ze zmianami w normalnych komórkach. Niektórzy ludzie nie mają ochoty na jedzenie w związku ze stresem spowodowanym chorobą i leczeniem lub też ponieważ leczenie powoduje zmianę smaku spożywanych pokarmów. Nawet jeśli nie jesteś bardzo głodny, ważne jest abyś starał się utrzymać wysoką dawkę kalorii i protein w pokarmach. Lekarze stwierdzili na podstawie badań, że pacjenci, którzy dobrze się odżywiają, radzą sobie lepiej zarówno z samą chorobą nowotworową jak i ze skutkami ubocznymi leczenia.

Poniższa lista sugeruje sposoby stymulowania apetytu, kiedy jest słaby oraz jak najlepszego wykorzystania momentów, kiedy czujesz się głodny:

  • jedz kiedy jesteś głodny, nawet wtedy gdy nie jest to pora posiłku,

  • jedz kilka mniejszych posiłków w ciągu dnia zamiast trzech dużych,

  • zadbaj o przyjemne oświetlenie, cichą muzykę, kolorową zastawę - wszystko co poprawi twoje samopoczucie podczas jedzenia,

  • urozmaicaj swoją dietę i wypróbuj nowe przepisy,

  • jeżeli lubisz jeść w towarzystwie, spróbuj jadać posiłki z rodziną lub przyjaciółmi lub też włącz telewizor lub radio,

  • zapytaj lekarza lub pielęgniarkę czy możesz wypić do posiłku kieliszek wina lub szklankę piwa, aby pobudzić apetyt,

  • kiedy czujesz się na siłach, przygotuj proste posiłki w porcjach, zamroź je i zachowaj do wykorzystania w przyszłości,

  • miej zawsze pod ręką zdrowe przekąski i sięgaj po nie kiedy tylko poczujesz ochotę,

  • jeżeli ktoś zaoferuje się ugotować coś dla ciebie, zgódź się i śmiało powiedz na co miałbyś ochotę,

  • jeżeli mieszkasz sam, możesz zamówić gotowe jedzenie do domu. Ta opcja powinna być dostępna w większości dużych miast.


Jeżeli możesz jeść jedynie małe ilości jedzenia, spróbuj zwiększyć ich kaloryczność korzystając z poniższych wskazówek:

  • dodawaj do jedzenia masło lub margarynę jeśli lubisz ich smak,

  • mieszaj kremowe zupy pół-na pół z mlekiem raczej niż z samą wodą,

  • pij koktajle mleczne lub gotowe mieszanki uzupełniające pomiędzy posiłkami,

  • dodaj śmietankowe sosy lub stopiony żółty ser do swoich ulubionych warzyw.

Niektórzy ludzie zauważają, że mogą pić duże ilości płynów nawet wtedy, gdy nie mają ochoty na żaden stały pokarm. Jeżeli tak jest w twoim przypadku, spróbuj maksymalnie wykorzystać każdą wypijaną szklankę napoju, wzbogacając ją mlekiem w proszku, jogurtem, miodem lub gotowymi mieszankami.


Czy radioterapia może wpływać na życie emocjonalne ?

Prawie wszyscy pacjenci leczeni na raka odczuwają w jakimś stopniu zaburzenia emocjonalne. Często występuje uczucie przygnębienia, lęku, złości, frustracji, osamotnienia lub bezradności. Radioterapia może wpływać na życie emocjonalne pośrednio poprzez uczucie zmęczenia i zmiany w równowadze hormonalnej, ale samo leczenie nie jest bezpośrednią przyczyną zaburzeń emocjonalnych.

Wielu pacjentom pomaga rozmowa na temat własnych odczuć z bliskim przyjacielem, członkiem rodziny, duchownym, pielęgniarką, pracownikiem społecznym lub psychologiem, z którymi uda im się nawiązać dobry kontakt. Możesz zapytać swojego lekarza lub pielęgniarkę o ćwiczenia relaksacyjne lub medytacyjne, które mogą pomóc ci otworzyć się i poczuć się lepiej.


Jakie są efekty uboczne radioterapii dla okolic głowy i szyi ?

Niektórzy pacjenci, u których radioterapia skierowana jest na okolice głowy i szyi doświadczają zaczerwienienia i podrażnienia ust, suchości w ustach, trudności z przełykaniem, zmiany smaku lub mdłości. Symptomy te nie powinny powstrzymać cię od jedzenia.

Inne problemy, które mogą wystąpić w trakcie leczenia raka zlokalizowanego w obszarze głowy i szyi to utrata zmysłu smaku, bóle uszu (spowodowane twardnieniem wosku w uszach) oraz obrzęk lub obwisanie skóry pod brodą. Mogą pojawić się zmiany w utkaniu skóry. Możesz także zaobserwować zesztywnienie szczęk i niemożność otwarcia ust tak szeroko jak przed leczeniem. W takim przypadku powinny pomóc ćwiczenia ruchowe szczeki. Informuj twojego lekarza lub pielęgniarkę o wszystkich skutkach ubocznych i pytaj jak z nimi postępować.

Jeżeli radioterapia obejmuje mózg, jamę ustną, szyję lub górną część klatki piersiowej musisz zadbać szczególnie o zęby, dziąsła i inne tkanki jamy ustnej. Efekty uboczne leczenia tych obszarów dotyczą na ogół jamy ustnej.

Oto kilka wskazówek, które mogą pomóc ci kontrolować tego typu problemy:

  • unikaj ostrych przypraw i twardych pokarmów, takich jak surowe jarzyny, suche krakersy czy orzechy,

  • nie pal i nie żuj tytoniu i nie pij alkoholu,

  • wystrzegaj się słodyczy, które przyczyniają się do próchnicy zębów,

  • często czyść zęby i jamę ustną, przy użyciu metody zalecanej przez twojego stomatologa lub lekarza,

  • nie używaj dostępnych w handlu płynów do płukania ust; zawarty w nich alkohol wysusza tkanki w ustach.


Jak dbać o zęby podczas radioterapii?

Radioterapia w rakach głowy i szyi może zwiększyć ryzyko wystąpienia ubytków w zębach. Dbanie o jamę ustną w celu zapobiegania problemom będzie istotnym elementem twojego leczenia. Przed rozpoczęciem radioterapii skontaktuj się ze swoim dentystą i umów się na kompletny przegląd zębów i jamy ustnej. Poproś dentystę, aby skonsultował się z twoim lekarzem w zakresie zabiegów dentystycznych jakie powinieneś przejść przed rozpoczęciem radioterapii.


Jak radzić sobie z problemami dotyczącymi jamy ustnej i gardła?

Bolesność jamy ustnej lub gardła może wystąpić w drugim lub trzecim tygodniu radioterapii zewnętrznej. Prawdopodobnie ból zacznie ustępować począwszy od piątego tygodnia, aby zniknąć całkowicie w mniej więcej miesiąc po zakończeniu leczenia. W tym czasie możesz odczuwać trudności w przełykaniu ze względu na suchość ust. Twój lekarz lub dentysta mogą przepisać ci leki łagodzące dyskomfort w jamie ustnej i udzielić rad dotyczących walki z innymi dolegliwościami.

Jeżeli nosisz protezy, może zdarzyć się, że protezy te przestaną pasować, ze względu na obrzęk dziąseł wywołany radioterapią. Ważne jest, aby nie dopuścić do skaleczenia dziąseł przez protezy, a co za tym idzie do infekcji. Być może, do zakończenia terapii będziesz musiał zrezygnować z noszenia protez.

Twoje gruczoły ślinowe mogą wytwarzać mniej śliny niż zwykle, wywołując uczucie suchości w ustach. Pomaga wówczas popijanie przez cały dzień niewielkich ilości zimnych napojów. Wielu pacjentów leczonych radioterapią twierdzi, że picie gazowanych napojów przynosi ulgę w przypadku suchości ust. Cukierki lub gumy do żucia nie zawierające cukru mogą również okazać się pomocne. Unikaj tytoniu i napojów alkoholowych, ponieważ jeszcze bardziej wysuszają one i podrażniają tkanki jamy ustnej. Dolewaj do pokarmów sosy i dressingi, aby ułatwić ich jedzenie. Suchość w ustach może utrzymywać się nawet po zakończeniu leczenia.


Wskazówki dotyczące jedzenia

Bolesność lub suchość w ustach i w gardle może mocno utrudnić jedzenie. Wybieraj jedzenie, które jest dla ciebie smaczne i łatwe do spożycia. Zażywanie przepisanych leków przeciwbólowych powinno również pomóc. Jeżeli gryzienie lub przełykanie sprawia ból, spróbuj jeść więcej pokarmów płynnych i półstałych. Jeżeli twój zmysł smaku zmieni się w trakcie radioterapii, wypróbuj inne sposoby przyrządzania jedzenia.


Jakie są efekty uboczne radioterapii dla piersi i klatki piersiowej?

Radioterapia obszaru klatki piersiowej może spowodować kilka zmian. Możesz odczuwać ból lub trudności podczas przełykania. Możesz nabawić się kaszlu. Jeżeli napromieniany obszar jest duży, może wystąpić spadek liczby krwinek. Twój lekarz i pielęgniarka będą monitorować takie zmiany i pomogą ci poradzić sobie z nimi.

Jeżeli otrzymujesz radioterapię po usunięciu guza piersi lub piersi, dobrze jest nosić miękki, bawełniany biustonosz bez fiszbinów lub chodzić bez biustonosza kiedy tylko jest to możliwe w trakcie leczenia, aby uniknąć podrażnienia skóry w napromienianym obszarze. Możesz zaobserwować suchy kaszel. Jeżeli zauważysz sztywnienie ramion, zapytaj lekarza lub pielęgniarkę o ćwiczenia, które pomogą ci utrzymać ruchliwość ramion. Do innych skutków ubocznych jakie mogą wystąpić należą: bolesność piersi i obrzęk spowodowany nagromadzeniem się płynu w leczonym obszarze. Te skutki uboczne, jak również zaczerwienienie lub zbrązowienie skóry, znikną prawdopodobnie po 4 lub 6 tygodniach. Jeżeli nagromadzenie płynu nadal stanowi problem, twój lekarz powie ci jakie podjąć kroki.

Kobiety poddawane radioterapii po usunięciu guza piersi mogą zauważyć dodatkowo inne zmiany występujące w piersiach po radioterapii. Te długoterminowe efekty mogą utrzymywać się przez rok lub dłużej po zakończeniu leczenia. Zaczerwienienie skóry zblednie i możesz zauważyć, że skóra będzie trochę ciemniejsza - podobnie jak w przypadku oparzenia słonecznego przechodzącego w opaleniznę. Pory skóry mogą być powiększone i bardziej widoczne. Niektóre kobiety odczuwają nadwrażliwość skóry na piersiach, u innych wrażliwość na dotyk maleje. Skóra i tkanka tłuszczowa piersi mogą wydawać się grubsze - możesz też zauważyć, że twoje piersi są twardsze niż przed leczeniem. Czasami zmienia się wielkość piersi - mogą stać się większe ze względu na nagromadzenie płynów lub mniejsze z powodu powstania tkanki włóknistej. U wielu kobiet nie występuje żadna lub minimalna zmiana wielkości piersi.

Po 10 -12 miesiącach radioterapia nie powinna już być przyczyną żadnych zmian. Jeżeli zaobserwujesz jakiekolwiek zmiany w wielkości, kształcie, wyglądzie lub utkaniu piersi po tym okresie, zgłoś je natychmiast swojemu lekarzowi.


Jakie są efekty uboczne radioterapii dla żołądka i okolic brzucha?

Jeżeli otrzymujesz radioterapię skierowaną na żołądek lub część brzucha, możesz spodziewać się zaburzeń pracy żołądka, mdłości lub biegunki. Twój lekarz może przepisać ci leki, które uśmierzą ten problem. Bez konsultacji z lekarzem lub pielęgniarką nie wolno stosować żadnych domowych specyfików.


Zwalczanie mdłości

Niektórzy pacjenci odczuwają mdłości przez kilka godzin po napromienianiu żołądka lub brzucha. Jeżeli miewasz takie problemy, postaraj się nie jeść nic przez kilka godzin przed zabiegiem. Być może będziesz lepiej znosić zabieg na czczo. Jeżeli problem ten będzie się utrzymywał, poproś lekarza o przepisanie leku zapobiegającego mdłościom.

Jeżeli odczuwasz sensacje żołądkowe tuż przed zabiegiem, spróbuj przegryźć grzankę lub krakersa i popić sokiem jabłkowym przed wizytą. Ten rodzaj efektu może występować na tle emocjonalnym i być skutkiem lęku przed zabiegami. Spróbuj zrelaksować się nieco przed zabiegiem. Jeżeli musisz spędzić trochę czasu w poczekalni, zajmij się czytaniem książki, pisaniem listu lub rozwiązywaniem krzyżówki.


Oto kilka wskazówek, jak radzić sobie z rozregulowanym żołądkiem:

  • przestrzegaj diety przepisanej przez lekarza lub dietetyka,

  • jedz małe posiłki,

  • jedz często i staraj się jeść i pić powoli,

  • unikaj smażonego jedzenia i pokarmów z wysoką zawartością tłuszczu,

  • pij zimne napoje między posiłkami,

  • jedz wyłącznie pokarmy o łagodnym aromacie i takie, które podaje się na zimno lub w temperaturze pokojowej,

  • w przypadku poważnych zaburzeń, wypróbuj dietę płynną lub lekkie, łatwo strawne pokarmy takie jak suchy tost.


Jak radzić sobie z biegunką?

Biegunka zaczyna się najczęściej w trzecim lub czwartym tygodniu terapii. Twój lekarz może zaordynować ci lekarstwo, albo udzielić specjalnych zaleceń, które pomogą rozwiązać ten problem. Jeżeli lekarstwo nie likwiduje biegunki, należy poinformować lekarza lub pielęgniarkę. Pomocne może być również wprowadzenie pewnych zmian w diecie:

  • spróbuj przejść na dietę płynną, kiedy tylko zacznie się biegunka lub kiedy czujesz, że może się zacząć,

  • poproś pielęgniarkę lub lekarza, aby podpowiedzieli ci jakie płyny nie powinny pogorszyć biegunki,

  • unikaj pokarmów z wysoką zawartością błonnika i mogących spowodować skurcze lub wzdęcia, takich jak surowe owoce i jarzyny, kawa, fasola, kapusta, produkty z pełnego ziarna, słodycze i pikantne potrawy,

  • jedz posiłki często w małych porcjach,

  • nnikaj mleka i produktów mlecznych jeżeli podrażniają twoje jelita,

  • kiedy biegunka zaczyna ustępować, spróbuj jeść niewielkie ilości jedzenia o niskiej zawartości błonnika, takie jak ryż, banany, mus jabłkowy, puree ziemniaczane, chudy twaróg i suche grzanki,

  • pamiętaj, aby twoja dieta uwzględniała pokarmy bogate w potas (banany, ziemniaki, morele), ważny składnik mineralny, którego niedobór mogą wywołać biegunki.

Planowanie diety jest istotnym elementem radioterapii żołądka i brzucha. Pamiętaj, że większość problemów skończy się wraz z końcem leczenia. W międzyczasie, spróbuj jeść jak najbardziej wartościowe pokarmy w formie niewielkich posiłków, tak aby dostarczyć organizmowi wystarczającej ilości kalorii i ważnych składników odżywczych.


Jakie są efekty uboczne radioterapii dla miednicy ?

Jeżeli napromienianiu poddana jest jakakolwiek część miednicy (obszar pomiędzy biodrami), możesz doświadczyć jednego lub kilku problemów gastrycznych opisanych powyżej. Możesz również odczuwać podrażnienie pęcherza, powodujące dyskomfort lub częste oddawanie moczu. Lekarz może ci przepisać leki, które pomogą w tych problemach.

Występują również pewne efekty uboczne, które dotykają wyłącznie narządów płciowych. Wpływ radioterapii na funkcje seksualne i reprodukcyjne zależy od tego jakie narządy są napromieniane. Większość popularnych skutków ubocznych u kobiet i mężczyzn nie trwa długo i kończy się po zakończeniu leczenia. Inne skutki mogą mieć charakter długoterminowy lub trwały. Przed rozpoczęciem leczenia zapytaj lekarza o potencjalne efekty uboczne i czas ich trwania.


Wpływ na płodność

Naukowcy nadal badają wpływ radioterapii na płodność. Jeżeli jesteś kobietą w wieku reprodukcyjnym, powinnaś przedyskutować stosowanie środków antykoncepcyjnych ze swoim lekarzem. Nie należy dopuszczać do zajścia w ciążę w trakcie radioterapii, ponieważ promieniowanie mogłoby uszkodzić płód. Ponadto, ciąża, poród oraz opieka nad bardzo małym dzieckiem może przyczynić się do zwiększenia stresu związanego z chorobą. Jeżeli jesteś w ciąży przed rozpoczęciem radioterapii, należy powziąć specjalne środki w celu ochrony płodu przed promieniowaniem.

W zależności od dawki promieniowania, u kobiet napromienianych w obszarze miednicy może ustać menstruacja i mogą wystąpić inne symptomy menopauzy. Leczenie może również wywołać swędzenie w rejonie pochwy, pieczenie i suchość. Powinnaś poinformować o tych symptomach lekarza lub pielęgniarkę, którzy zasugerują właściwe leczenie.

Dla mężczyzn, radioterapia w obszarze obejmującym jądra może zredukować liczbę plemników oraz ich zdolność do zapładniania . Jednakże, nie oznacza to że nie może dojść do poczęcia. Jeżeli poddawany jesteś takiemu leczeniu, omów wszystkie swoje obawy oraz potencjalne środki antykoncepcyjne z lekarzem. Jeżeli chcesz zostać ojcem i obawiasz się spadku płodności wskutek leczenia, możesz rozważyć oddanie swojego nasienia do banku spermy do użytku w przyszłości.


Kontakty seksualne

Podczas leczenia miednicy, niektórym kobietom zaleca się zrezygnowanie ze stosunków seksualnych. Inne mogą stwierdzić, że stosunki przynoszą ból. Najprawdopodobniej, wznowienie normalnego życia płciowego możliwe będzie w ciągu kilku lub kilkunastu tygodni po zakończeniu leczenia.

W większości rodzajów radioterapii, ani mężczyźni ani kobiety nie powinni odczuć żadnych zmian w swojej zdolności do prowadzenia życia seksualnego. Jednakże, pacjenci obu płci mogą zaobserwować spadek zainteresowania seksem. Jest to bardziej związane ze stresem wynikającym z choroby i leczenia niż z samą radioterapią. Efekt ten minie prawdopodobnie wraz z zakończeniem leczenia, nie należy więc martwić się nim nadmiernie.

Dodaj wpis

Zadaj pytanie

Jeśli w poradniku nie znalazłeś tego czego szukasz o chemioterapii zachęcamy Cię do pozostawienia pytania lub podzielenia się swoimi wątpliwościami. Zależy nam, aby ten poradnik rozwijał się, dlatego wasze wpisy zbieramy i analizujemy. Możliwe, że wkrótce znajdziesz tutaj odpowiedź przygotowaną przez specjalistę.

WAŻNE- zanim zadasz pytanie do specjalisty zobacz (poniżej) czy podobnego pytania nie zadał już inny użytkownik.

Jeśli chcesz porozmawiać z innymi użytkownikami zapraszamy na forum.

Pytania użytkowników

  1. Czy w trakcie naświetlań prostaty należy chronić przed słońcem tylko miejsca naświetlania, czy też całę ciało?

    dodane 2014-04-23 Zobacz odpowiedź


    W trakcie radioterapii lepiej unikać wystawiania na słońce całego ciała. dodane (2014-04-24)

  2. Mam w płacie czołowym mózgu naczyniaka jamistego, zalecono radioterapie.Nikt nie mówi mi o skutkach ubocznych i nie podaje mi żadnych informacji. Niektórzy ludzie na radioterapie dochodzą, ja muszę iść na oddział leżeć. Czego mogę się spodziewać? jakiego samopoczucia? Czy wypadną włosy?

    dodane 2014-04-15 Zobacz odpowiedź


    Włosy jeśli wypadną to w miejscu napromienianym. Objawem ubocznym mogą być bóle głowy związane ze wzrostem ciśnienia śródczaszkowego w czasie radioterapii-to też powód hospitalizacji. dodane (2014-04-15)

  3. Witam ,w 2007 r zdiagnozowano u mnie grasiczaka z rozległym przerzutem na opłucną ,osierdzie ,płuco. Miałem chemioterapię ,operację oraz radioterapię .Obecnie ,stwierdzono wznowy na opłucnej w trzech miejscach,czy można ponownie zastosować radioterapię?

    dodane 2014-04-14 Zobacz odpowiedź


    To zależy od tego, jaka dawkę całkowita podano podczas pierwszej radioterapii i jak okolica była naświetlana. dodane (2014-04-14)

  4. Po naświetlaniu radykalnym można potem powtórzyć naświetlanie- czy to jest możliwe?

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Raczej nie, choć zależy to od dawki całkowitej jaka się otrzymało. dodane (2014-04-14)

  5. Czy po radioterapii wykonywane będą jeszcze jakieś badania kontrolne?

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Tak jak najbardziej. Początkowo częstsze, po kilku latach raz do roku. dodane (2014-04-14)

  6. Czy jest jakaś konkretna dieta przy radioterapii prostaty /5x w tyg przez 6 tyg/. Na różnych forach są rózne.M.in., że mleko można a inne, że nie można. Jesli to możliwe to poproszę o adres.

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Nie ma zalecanej specjalnej diety. dodane (2014-04-14)

  7. jestem po raditerapii prostaty zakończyłem 4.04.2014 kiedy będzie można chodzić na basen,wypić jakiegoś drinka ,piwko...

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Basen będzie możliwy kiedy skóra w miejscach napromienianych całkowicie się wygoi a może to potrwać kilka miesięcy. Proszę pamiętać że woda na basenie jest chlorowana a to drażni skore. Co do alkoholu, to w małych ilościach nie jest przeciwwskazany. dodane (2014-04-14)

  8. Nie jest to okolica napromieniowana.Wybroczyny pojawiły się na torsie między piersiami i na plecach.

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    To w takim razie, nie ma to związku z radioterapią. dodane (2014-04-14)

  9. Dwa miesiące po radioterapii raka prostaty występują na mojej skórze wybroczyny początkowo przeżroczyste nie goją sie a po jakimś czasie zaczynają krwawić. Występuje to w miejscach gdzie miałem przebarwienia skórne tz.pieprzyki.Czy może mieć to związek z chorobą nowotworową

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Czy to jest okolica która była napromieniana? dodane (2014-04-13)

  10. Jakie są skutki radioterapi nowotworu móżdżku po ok. 1,5 roku ?

    dodane 2014-04-12 Zobacz odpowiedź


    Może nie być żadnych skutków ubocznych po leczeniu ale mogą pojawiać zaburzenia równowagi lub okresowe bóle głowy. dodane (2014-04-13)

  11. Jakich skutków można spodziewać się po radioterapii protonowej guza wewnątrzgałkowego oka?

    dodane 2014-04-11 Zobacz odpowiedź


    Generalnie poza ewentualnym wzrostem ciśnienia w oczodole i możliwym bólem w związku z tym żadnych dolegliwości nie powinno być. dodane (2014-04-12)

  12. CZY PO ZAKOŃCZONEJ RADIOTERAPII PROSTATY MOŻNA BRAĆ ZABIEGI TYPU JONOFOREZA,MAGNETRON...

    dodane 2014-04-09 Zobacz odpowiedź


    To zależy ile czasu minęło od zakończonej radioterapii. Jeśli jest okres dłuższy niż 6 miesięcy to nie ma problemu. dodane (2014-04-10)

  13. CZY 1 ROK PO RADIOTERAPII/ RAK NA STRUNIE GŁOSOWEJ/ MOGĘ WYJECHAĆ NAD MORZE,MIESZKAM NA GÓRNYM ŚLĄSKU . POZDRAWIAM

    dodane 2014-04-07 Zobacz odpowiedź


    Tak, nie ma przeciwwskazań. dodane (2014-04-07)

  14. Jestem po radioterapii- miałam 28 lamp i 2 brachyterapie mam okrutne skutki uboczne zwłaszcza: jelita stawy i dolna czesc kregoslupa po dużym wysiłku nie mogę rano sie rozprostować, o bólach partych na stolec nie wspomnę i krwi w stolcu i moczu podobno kiedys to przejdzie kiedy?

    dodane 2014-04-05 Zobacz odpowiedź


    Proszę się zgłosić do lekarza który prowadził radioterapie aby po badaniu wspomógł proces regeneracji organizmu. dodane (2014-04-05)

  15. jak dokladnie wyglada rozrysowanie jezeli chodzi o obszar klatki piersiowej?? czy proces naswietlania przebiega w ubraniu czy na gola skore??

    dodane 2014-04-04 Zobacz odpowiedź


    Naświetla się gołą skórę i na nie zaznaczony jest obszar który jest napromieniany. Jego granicy oznacza się na tak zwanym symulatorze który prześwietla okolice gdzie znajduje się guz i obejmą one obszar guza z marginesem tkanek zdrowych i okoliczne węzły chłonne. dodane (2014-04-05)

  16. Obecnie przechodzę radykalne naświetlanie prostaty (5x w tyg. przez 6 tyg). Mam pytanie po jakim czasie od zakończenia bedzie można zrobić scyntografie kości?V

    dodane 2014-03-31 Zobacz odpowiedź


    O tym zawsze decyduje lekarz prowadzący. dodane (2014-03-31)

  17. Witam serdecznie jestem po zabiegu nożem gamma kniffe początkowo miałam obrzmiałą twarz i oczy wszystko znikło ale powieki nadal są obrzmiałe tak już zostanie czy można z tym coś zrobić?

    dodane 2014-03-30 Zobacz odpowiedź


    Powinno ustąpić z czasem. dodane (2014-03-31)

  18. Witam zdiagnozowali u mnie raka szyjki macicy miałam to usunięte (wycięte) w kwietniu ide na kolejne badanie jestem troszkę zdezorientowana bo jezeli okaże sie ze wszystkie komórki rakowe zostały usunięte to moge powiedziec że jestem zdrowa i zapomniec o raku czy bede miała jakieś jeszcze leczenie

    dodane 2014-03-30 Zobacz odpowiedź


    Być może będzie jeszcze radioterapia. dodane (2014-03-30)

  19. A ta wysoka temperatura ? czy to mogą być skutki uboczne po 1 lampie? czy może złapał jakąś grypę? czy przewlekłe zapalenie płuc/oskrzeli? czy można poddać na te kolejne lampy gdy chory ma taką wysoka temperaturę ? Nie wiem czy to będą kolejne paliatywne, czy radykalne.

    dodane 2014-03-29 Zobacz odpowiedź


    Może to być infekcja ale może też być efekt rozpadu guza-trudni mi ocenić nie widząc chorego. dodane (2014-03-30)

  20. Witam. Mój tata ma 83 lata. Lekarz pulmonolog stwierdził nowotwór płuca lewego i przewlekła zaporowa choroba płuc st II wg GOLD. Został skierowany do leczenia oknologicznego. Tam stwirdzono nowotwór złośliwy oskrzela i płuca lewego. Przerzut do Th12. W przychodni radioterapeutycznej informowałam lekarza, ze tata gorączkuje i w kaszlu pojawiła się krew. Pani doktor zapisała tylko1 lampe paliatywną na kręgosłup i stwierdziła, że ze względu na zaawansowanie choroby, wieku i stanu pacjęta nie może brac więcej. Gdy pojechaliśmy na ta lampę kolejna Pani doktor podała tą 1 i przepisała kolejne 5 za tydzień. Tato cały czas gorączkuje (38 st.), wezwany lekarz rodzinny przepisał tylko paracetamol i kazał brac tylko wtedy gdy jest wysoka temperatura. Temperatura spada tylko po zażyciu paracetamolu. Mam pytanie, czy w tym wypadku można zastosować dalsze leczenie radioterapią ( mam na myśli te kolejne 5 lamp), bo mam obawy czy lekarze nie powinni najpierw znaleźć przyczyny wysokiej temperatury? Będę wdzięczna za jak najszybszą poradę. Tato jest bardzo słaby a w poniedziałek ma być podana 1 z 5 lamp i nie wiem co zrobić.

    dodane 2014-03-29 Zobacz odpowiedź


    Te cykle 5 lamp do skumulowana duża dawka promieniowania--chodzi o szybkie zatrzymanie rozwoju choroby. Nie wiem jaki dawki promieniowania podane zostaną Pani tacie ale zwykle są to 2-3 serie po 5 lam dodane (2014-03-29)

Pokaż więcej