dla pacjenta, rodziny, przyjaciół.

Poradniki

Radioterapia - przebieg leczenia

W jaki sposób lekarz planuje leczenie ?

Promieniowanie stanowiące podstawę radioterapii może pochodzić z różnorodnych źródeł. Lekarz wyznacza wstępnie obszar objęty napromienianiem oraz tak zwany "punkt lub punkty centrowania", które będą służyły do odtworzenia takiej samej pozycji ciała w trakcie napromieniania. Wybór typu i dawki promieniowania uzależniony jest od rodzaju nowotworu na jaki chorujesz oraz od tego, jak głęboko promienie mają wniknąć w twoje ciało. Promieniowanie wysokoenergetyczne stosuje się do leczenia różnych odmian nowotworów. Po badaniu fizykalnym i analizie historii choroby, lekarz radioterapeuta musi wykonać specjalne badania, aby wyznaczyć obszar leczenia.

W procesie zwanym "symulacją", pacjent leży nieruchomo na stole, podczas gdy technik uruchamia specjalne urządzenie emitujące promieniowanie rentgenowskie. Lekarz wyznacza wstępnie obszar objęty napromienianiem oraz tak zwany "punkt lub punkty centrowania", które będą służyły do odtworzenia takiej samej pozycji ciała w trakcie napromieniania.

Radioterapeuta zazwyczaj zaznacza punkt centrowania na twojej skórze za pomocą drobnych kropek wykonanych kolorowym, trwałym tuszem, aby wyznaczyć obszar leczenia. Należy zachować ostrożność podczas kąpieli ponieważ oznaczeń tych nie wolno zmyć, aż do momentu zakończenia całego leczenia. Jeżeli po pewnym czasie linie zaczynają blednąć, powiedz o tym swojemu lekarzowi, który poprawi je tak aby były łatwo widoczne. Nie próbuj sam poprawiać oznaczeń w domu.

Kolejny etap leczenia to wykonanie skanów na tomografie komputerowym. Na ich podstawie lekarz wyznacza bardzo precyzyjnie obszar objęty napromienianiem tak aby dotarła do niego maksymalna dawka promieniowania oraz ochronione zostały narządy zdrowe –tak zwane narządy krytyczne , które muszą być chronione przed promieniowaniem.

Na podstawie informacji z symulacji, skanów z tomografii oraz historii choroby, twój lekarz, we współpracy z fizykiem i specjalistą d/s dozymetrii, określi wymaganą dawkę promieniowania, źródło promieniowania oraz liczbę zabiegów. Proces ten zabiera zwykle kilka dni.

Po rozpoczęciu zabiegów, lekarz będzie monitorował proces leczenia, sprawdzając twoją reakcję na leczenie oraz ogólne samopoczucie co najmniej raz w tygodniu. Dla uzyskania maksymalnej korzyści z leczenia bardzo istotne jest odbycie wszystkich zaplanowanych zabiegów.


Jak długo trwa leczenie ?

Radioterapia jest zazwyczaj podawana pięć dni w tygodniu przez okres sześciu lub siedmiu tygodni. Kiedy napromienianie wykonuje się w celu paliatywnym , cykl leczenia trwa 1, 2 - 3 tygodnie. Taki harmonogram pozwala na chronienie zdrowej tkanki poprzez właściwe rozdysponowanie całkowitej dawki promieniowania. Przerwy w leczeniu podczas weekendów pozwalają na regenerację zdrowych komórek. Całkowita dawka promieniowania oraz liczba zabiegów uzależnione są od wielkości i lokalizacji nowotworu, rodzaju raka, ogólnego stanu zdrowia pacjenta oraz innych form leczenia stosowanych równolegle.


Co dzieje się podczas każdej wizyty w trakcie leczenia ?

W sali zabiegowej, technik radioterapii lub lekarz zlokalizuje obszar leczenia na podstawie oznaczeń na twojej skórze. W czasie każdej sesji napromieniania spędzisz w sali zabiegowej od 15 do 30 minut, ale w ciągu tego czasu będziesz napromieniany jedynie przez 1-5 minut.

Technik radioterapeuta może umieścić specjalne osłony pomiędzy urządzeniem a niektórymi częściami twojego ciała, aby ochronić zdrowe tkanki i narządy. Możliwe jest również zastosowanie plastikowych podkładek i unieruchomień, aby pomóc utrzymać twoje ciało w pożądanej pozycji przez cały czas. Podczas zabiegu musisz leżeć kompletnie nieruchomo, tak aby promieniowanie docierało wyłącznie do wyznaczonego obszaru i aby ten sam obszar był napromieniany za każdym razem. Nie ma potrzeby wstrzymywania oddechu - wystarczy oddychać normalnie.

Radioterapeuta opuści salę przed uruchomieniem urządzenia. Maszyna jest sterowana z małego pokoju przylegającego do sali zabiegowej. Będziesz obserwowany na monitorze telewizyjnym lub przez okienko w pokoju z panelem sterowania. Chociaż możesz czuć się osamotniony, pamiętaj, że cały czas jesteś obserwowany przez personel, który może porozumiewać się z tobą przez system głośników.

Urządzenia służące do radioterapii są bardzo duże i wydają różne odgłosy podczas obracania się i namierzania obszaru leczenia z różnych kątów. Z początku ich wielkość i hałas jaki powodują może cię przerażać. Pamiętaj, że maszynami steruje wyszkolony technik. Są one cały czas sprawdzane, aby zagwarantować prawidłowe działanie. Jeżeli niepokoi cię cokolwiek co dzieje się podczas samego zabiegu, porozmawiaj o tym z radioterapeutą.

Promieniowania nie można zobaczyć ani usłyszeć. Prawdopodobnie, nie odczujesz też niczego. Jeżeli odczuwasz jakieś dolegliwości lub dyskomfort podczas zabiegu, natychmiast poinformuj o tym terapeutę. Zabieg można przerwać w każdym momencie.


Jakie są efekty leczenia ?

Wskutek radioterapii zewnętrznej twoje ciało nie stanie się radioaktywne. Nie ma żadnej potrzeby unikania kontaktu z innymi ludźmi ze względu na prowadzone leczenie. Nawet obejmowanie, całowanie innych ludzi czy kontakty seksualne nie grożą im napromieniowaniem.

Efekty uboczne radioterapii są najczęściej związane z obszarem poddawanym leczeniu. Twój lekarz i pielęgniarka powiedzą ci o skutkach ubocznych, których możesz się spodziewać i poradzą jak z nimi walczyć. Jeżeli zauważysz u siebie jakiekolwiek nietypowe symptomy w trakcie leczenia, takie jak kaszel, pocenie się, podwyższona temperatura lub nieznany dotąd ból, zgłoś to lekarzowi prowadzącemu. Większość skutków ubocznych związanych z radioterapią, może być nieprzyjemna, ale nie jest groźna i może być kontrolowana przy pomocy leków lub diety. Zazwyczaj mijają one po upływie kilku tygodni od zakończenia leczenia. Tylko niektóre efekty uboczne mogą trwać dłużej. Wielu pacjentów nie doświadcza żadnych skutków ubocznych.

W trakcie całego leczenia, twój radioterapeuta będzie regularnie sprawdzał efekty leczenia. Możesz nie zdawać sobie sprawy ze zmian zachodzących w obrębie nowotworu, ale zauważysz na pewno złagodzenie bólu, zmniejszenie krwawienia i innych dolegliwości, na które cierpiałeś. W przypadku niektórych nowotworów lekarz może zlecić wykonanie zdjęcia rentgenowskiego lub tomografii komputerowej, aby stwierdzić, czy guz ulega zmniejszeniu. Guzy o dość dużym rozmiarze, których gęstość jest większa niż gęstość otaczającej je zdrowej tkanki, można często zobaczyć na standardowym zdjęciu rentgenowskim. Lekarz zaleci też prawdopodobnie inne badania, aby upewnić się że promieniowanie w jak najmniejszym stopniu szkodzi normalnym komórkom. Mogą to być rutynowe badania krwi wykazujące poziom białych krwinek i płytek krwi, który może być niższy podczas leczenia niż normalnie.


Co mogę zrobić, aby pomóc sobie w trakcie leczenia ?

Każdy organizm reaguje na radioterapię w swój własny indywidualny sposób. Dlatego też, lekarz musi zaplanować, a czasami dostosować plan leczenia indywidualnie dla ciebie. Ponadto, lekarz lub pielęgniarka udzielą ci specjalnych informacji jak dbać o siebie w domu. Będzie to miało związek z rodzajem leczenia jaki otrzymujesz i efektami ubocznymi jakie mogą wystąpić.

Prawie wszyscy pacjenci leczeni napromienianiem muszą dbać o siebie w szczególny sposób, aby ochronić swoje zdrowie i przyczynić się do powodzenia terapii. Poniżej podajemy kilka praktycznych wskazówek, które warto zapamiętać:

  • traktuj bardzo delikatnie skórę w obszarze leczenia:

  • noś luźną, miękką , bawełnianą odzież na napromienianej części ciała,

  • zrezygnuj z krochmalenia odzieży,

  • nie trzyj ani nie drap napromienianej skóry,

  • nie używaj żadnych mydeł, balsamów, dezodorantów, leków, perfum, kosmetyków, ani innych substancji w leczonym obszarze bez konsultacji ze swoim lekarzem,

  • nie używaj plastra samoprzylepnego na leczonej skórze. Jeżeli konieczne jest zabandażowanie danej części ciała należy zastosować papierowy opatrunek. Postaraj się przymocować go poza obszarem leczenia,

  • nie ogrzewaj ani nie ochładzaj (plastry rozgrzewające, worki z lodem, itp.) leczonego obszaru. Nawet gorąca woda może zaszkodzić twojej skórze, a więc używaj jedynie letniej wody do przemywania leczonego obszaru,

  • jeżeli musisz golić leczony obszar, użyj maszynki elektrycznej, ale wyłącznie po konsultacji ze swoim lekarzem. Nie stosuj żadnych substancji przed goleniem ani kremów do usuwania owłosienia,

  • chroń leczony obszar przed promieniowaniem słonecznym. O ile to możliwe, zakryj napromienianą skórę (przewiewną tkaniną lub kapeluszem) przed wyjściem na zewnątrz. Skórę tę należy chronić przed słońcem przez co najmniej rok po zakończeniu leczenia,

  • upewnij się, że twój lekarz wie przed rozpoczęciem leczenia o wszystkich lekach jakie zażywasz. Jeśli musisz zacząć brać jakiś lek - nawet aspirynę - skonsultuj się z lekarzem przed rozpoczęciem,

  • zadawaj swojemu lekarzowi, pielęgniarce, technikowi wszelkie pytania jakie przychodzą ci do głowy. Są to jedyne osoby, które mogą udzielić ci właściwej rady dotyczącej leczenia, efektów ubocznych, opieki w domu i innych problemów medycznych jakie możesz mieć.

Dodaj wpis

Zadaj pytanie

Jeśli w poradniku nie znalazłeś tego czego szukasz o chemioterapii zachęcamy Cię do pozostawienia pytania lub podzielenia się swoimi wątpliwościami. Zależy nam, aby ten poradnik rozwijał się, dlatego wasze wpisy zbieramy i analizujemy. Możliwe, że wkrótce znajdziesz tutaj odpowiedź przygotowaną przez specjalistę.

WAŻNE- zanim zadasz pytanie do specjalisty zobacz (poniżej) czy podobnego pytania nie zadał już inny użytkownik.

Jeśli chcesz porozmawiać z innymi użytkownikami zapraszamy na forum.

Pytania użytkowników

  1. Mam w płacie czołowym mózgu naczyniaka jamistego, zalecono radioterapie.Nikt nie mówi mi o skutkach ubocznych i nie podaje mi żadnych informacji. Niektórzy ludzie na radioterapie dochodzą, ja muszę iść na oddział leżeć. Czego mogę się spodziewać? jakiego samopoczucia? Czy wypadną włosy?

    dodane 2014-04-15 Zobacz odpowiedź


    Włosy jeśli wypadną to w miejscu napromienianym. Objawem ubocznym mogą być bóle głowy związane ze wzrostem ciśnienia śródczaszkowego w czasie radioterapii-to też powód hospitalizacji. dodane (2014-04-15)

  2. Witam ,w 2007 r zdiagnozowano u mnie grasiczaka z rozległym przerzutem na opłucną ,osierdzie ,płuco. Miałem chemioterapię ,operację oraz radioterapię .Obecnie ,stwierdzono wznowy na opłucnej w trzech miejscach,czy można ponownie zastosować radioterapię?

    dodane 2014-04-14 Zobacz odpowiedź


    To zależy od tego, jaka dawkę całkowita podano podczas pierwszej radioterapii i jak okolica była naświetlana. dodane (2014-04-14)

  3. Po naświetlaniu radykalnym można potem powtórzyć naświetlanie- czy to jest możliwe?

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Raczej nie, choć zależy to od dawki całkowitej jaka się otrzymało. dodane (2014-04-14)

  4. Czy po radioterapii wykonywane będą jeszcze jakieś badania kontrolne?

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Tak jak najbardziej. Początkowo częstsze, po kilku latach raz do roku. dodane (2014-04-14)

  5. Czy jest jakaś konkretna dieta przy radioterapii prostaty /5x w tyg przez 6 tyg/. Na różnych forach są rózne.M.in., że mleko można a inne, że nie można. Jesli to możliwe to poproszę o adres.

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Nie ma zalecanej specjalnej diety. dodane (2014-04-14)

  6. jestem po raditerapii prostaty zakończyłem 4.04.2014 kiedy będzie można chodzić na basen,wypić jakiegoś drinka ,piwko...

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Basen będzie możliwy kiedy skóra w miejscach napromienianych całkowicie się wygoi a może to potrwać kilka miesięcy. Proszę pamiętać że woda na basenie jest chlorowana a to drażni skore. Co do alkoholu, to w małych ilościach nie jest przeciwwskazany. dodane (2014-04-14)

  7. Nie jest to okolica napromieniowana.Wybroczyny pojawiły się na torsie między piersiami i na plecach.

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    To w takim razie, nie ma to związku z radioterapią. dodane (2014-04-14)

  8. Dwa miesiące po radioterapii raka prostaty występują na mojej skórze wybroczyny początkowo przeżroczyste nie goją sie a po jakimś czasie zaczynają krwawić. Występuje to w miejscach gdzie miałem przebarwienia skórne tz.pieprzyki.Czy może mieć to związek z chorobą nowotworową

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Czy to jest okolica która była napromieniana? dodane (2014-04-13)

  9. Jakie są skutki radioterapi nowotworu móżdżku po ok. 1,5 roku ?

    dodane 2014-04-12 Zobacz odpowiedź


    Może nie być żadnych skutków ubocznych po leczeniu ale mogą pojawiać zaburzenia równowagi lub okresowe bóle głowy. dodane (2014-04-13)

  10. Jakich skutków można spodziewać się po radioterapii protonowej guza wewnątrzgałkowego oka?

    dodane 2014-04-11 Zobacz odpowiedź


    Generalnie poza ewentualnym wzrostem ciśnienia w oczodole i możliwym bólem w związku z tym żadnych dolegliwości nie powinno być. dodane (2014-04-12)

  11. CZY PO ZAKOŃCZONEJ RADIOTERAPII PROSTATY MOŻNA BRAĆ ZABIEGI TYPU JONOFOREZA,MAGNETRON...

    dodane 2014-04-09 Zobacz odpowiedź


    To zależy ile czasu minęło od zakończonej radioterapii. Jeśli jest okres dłuższy niż 6 miesięcy to nie ma problemu. dodane (2014-04-10)

  12. CZY 1 ROK PO RADIOTERAPII/ RAK NA STRUNIE GŁOSOWEJ/ MOGĘ WYJECHAĆ NAD MORZE,MIESZKAM NA GÓRNYM ŚLĄSKU . POZDRAWIAM

    dodane 2014-04-07 Zobacz odpowiedź


    Tak, nie ma przeciwwskazań. dodane (2014-04-07)

  13. Jestem po radioterapii- miałam 28 lamp i 2 brachyterapie mam okrutne skutki uboczne zwłaszcza: jelita stawy i dolna czesc kregoslupa po dużym wysiłku nie mogę rano sie rozprostować, o bólach partych na stolec nie wspomnę i krwi w stolcu i moczu podobno kiedys to przejdzie kiedy?

    dodane 2014-04-05 Zobacz odpowiedź


    Proszę się zgłosić do lekarza który prowadził radioterapie aby po badaniu wspomógł proces regeneracji organizmu. dodane (2014-04-05)

  14. jak dokladnie wyglada rozrysowanie jezeli chodzi o obszar klatki piersiowej?? czy proces naswietlania przebiega w ubraniu czy na gola skore??

    dodane 2014-04-04 Zobacz odpowiedź


    Naświetla się gołą skórę i na nie zaznaczony jest obszar który jest napromieniany. Jego granicy oznacza się na tak zwanym symulatorze który prześwietla okolice gdzie znajduje się guz i obejmą one obszar guza z marginesem tkanek zdrowych i okoliczne węzły chłonne. dodane (2014-04-05)

  15. Obecnie przechodzę radykalne naświetlanie prostaty (5x w tyg. przez 6 tyg). Mam pytanie po jakim czasie od zakończenia bedzie można zrobić scyntografie kości?V

    dodane 2014-03-31 Zobacz odpowiedź


    O tym zawsze decyduje lekarz prowadzący. dodane (2014-03-31)

  16. Witam serdecznie jestem po zabiegu nożem gamma kniffe początkowo miałam obrzmiałą twarz i oczy wszystko znikło ale powieki nadal są obrzmiałe tak już zostanie czy można z tym coś zrobić?

    dodane 2014-03-30 Zobacz odpowiedź


    Powinno ustąpić z czasem. dodane (2014-03-31)

  17. Witam zdiagnozowali u mnie raka szyjki macicy miałam to usunięte (wycięte) w kwietniu ide na kolejne badanie jestem troszkę zdezorientowana bo jezeli okaże sie ze wszystkie komórki rakowe zostały usunięte to moge powiedziec że jestem zdrowa i zapomniec o raku czy bede miała jakieś jeszcze leczenie

    dodane 2014-03-30 Zobacz odpowiedź


    Być może będzie jeszcze radioterapia. dodane (2014-03-30)

  18. A ta wysoka temperatura ? czy to mogą być skutki uboczne po 1 lampie? czy może złapał jakąś grypę? czy przewlekłe zapalenie płuc/oskrzeli? czy można poddać na te kolejne lampy gdy chory ma taką wysoka temperaturę ? Nie wiem czy to będą kolejne paliatywne, czy radykalne.

    dodane 2014-03-29 Zobacz odpowiedź


    Może to być infekcja ale może też być efekt rozpadu guza-trudni mi ocenić nie widząc chorego. dodane (2014-03-30)

  19. Witam. Mój tata ma 83 lata. Lekarz pulmonolog stwierdził nowotwór płuca lewego i przewlekła zaporowa choroba płuc st II wg GOLD. Został skierowany do leczenia oknologicznego. Tam stwirdzono nowotwór złośliwy oskrzela i płuca lewego. Przerzut do Th12. W przychodni radioterapeutycznej informowałam lekarza, ze tata gorączkuje i w kaszlu pojawiła się krew. Pani doktor zapisała tylko1 lampe paliatywną na kręgosłup i stwierdziła, że ze względu na zaawansowanie choroby, wieku i stanu pacjęta nie może brac więcej. Gdy pojechaliśmy na ta lampę kolejna Pani doktor podała tą 1 i przepisała kolejne 5 za tydzień. Tato cały czas gorączkuje (38 st.), wezwany lekarz rodzinny przepisał tylko paracetamol i kazał brac tylko wtedy gdy jest wysoka temperatura. Temperatura spada tylko po zażyciu paracetamolu. Mam pytanie, czy w tym wypadku można zastosować dalsze leczenie radioterapią ( mam na myśli te kolejne 5 lamp), bo mam obawy czy lekarze nie powinni najpierw znaleźć przyczyny wysokiej temperatury? Będę wdzięczna za jak najszybszą poradę. Tato jest bardzo słaby a w poniedziałek ma być podana 1 z 5 lamp i nie wiem co zrobić.

    dodane 2014-03-29 Zobacz odpowiedź


    Te cykle 5 lamp do skumulowana duża dawka promieniowania--chodzi o szybkie zatrzymanie rozwoju choroby. Nie wiem jaki dawki promieniowania podane zostaną Pani tacie ale zwykle są to 2-3 serie po 5 lam dodane (2014-03-29)

  20. Rak po usunieciu tarczycy<br/>

    dodane 2014-03-28 Zobacz odpowiedź


    Proszę sformułować pytanie. dodane (2014-03-29)

Pokaż więcej