dla pacjenta, rodziny, przyjaciół.

Poradniki

Radioterapia onkologiczna - podstawy

Co to jest radioterapia ?

Promieniowanie to specjalny rodzaj energii przenoszony za pośrednictwem fal lub strumieni cząsteczek. Energia ta może pochodzić ze specjalnych urządzeń które ją wytwarzają lub substancji radioaktywnych. Wiele lat temu lekarze nauczyli się wykorzystywać tę energię, aby otrzymać obraz wnętrza ciała oraz wykrywać chorobę. Prawdopodobnie zetknęliście się już ze zdjęciem rentgenowskim swojej klatki piersiowej, zęba lub kości. Kiedy stosuje się wysoki poziom promieniowania (wielokrotnie przekraczający dawkę stosowaną przy badaniu rentgenowskim) energia ta może zostać użyta do leczenia nowotworów. Przy pomocy specjalnego sprzętu energię tę kieruje się na nowotwory lub obszary ciała dotknięte chorobą. Stosowanie wysokoenergetycznych promieni lub cząsteczek do leczenia choroby zwane jest radioterapią, lub czasami "terapią kobaltową", "terapią elektronową", "terapią megawoltową" lub "napromienianiem".


Jak działa radioterapia ?

Wysokie dawki promieniowania mogą zabijać komórki lub powstrzymać je od wzrostu i podziału. Radioterapia jest przydatnym narzędziem leczenia nowotworu ponieważ komórki nowotworowe rosną i dzielą się szybciej niż normalne komórki w otaczającej je tkance zdrowej. Ponadto, komórki zdrowe regenerują się po napromienianiu znacznie szybciej niż komórki nowotworowe. Lekarze ostrożnie dawkują intensywność leczenia oraz ograniczają ilość zdrowej tkanki poddanej napromienianiu, tak aby niszczące działanie promieni dotknęło wyłącznie nowotwór.


Jakie są korzyści z radioterapii ?

Radioterapia jest skuteczną metodą leczenia wielu odmian raka zlokalizowanego w prawie każdym organie ciała. Blisko połowa wszystkich pacjentów z rakiem jest poddawana napromienianiu, a liczba pacjentów wyleczonych tą metodą rośnie z każdym rokiem. Dla wielu pacjentów radioterapia jest jedyną konieczną metodą leczenia. Tysiące ludzi zostaje wyleczonych z choroby nowotworowej po zastosowaniu samej radioterapii lub radioterapii w połączeniu z leczeniem chirurgicznym lub chemioterapią.

Lekarze mogą zastosować napromienianie przed operacją, aby zmniejszyć objętość guza. Radioterapia pooperacyjna może służyć powstrzymaniu wzrostu wszelkich komórek, które pozostaną po zabiegu. W niektórych przypadkach lekarze stosują promieniowanie jednocześnie z niektórymi lekami przeciwnowotworowymi aby zniszczyć nowotwór.

Nawet kiedy całkowite wyleczenie raka nie jest możliwe radioterapia może przynieść ulgę. Wielu pacjentów stwierdza, że jakość ich życia poprawiła się po zastosowaniu radioterapii stosowanej w celu zmniejszenia guza, zredukowania ucisku, krwawienia, bólu lub innych symptomów raka. Leczenie to znane jest jako terapia paliatywna.


Czy jest jakieś ryzyko ?

Podobnie jak w przypadku innych rodzajów leczenia stosowanych w różnych chorobach, istnieją pewne zagrożenia dla pacjentów poddawanych radioterapii. Krótkie, wysokie dawki promieniowania, które uszkadzają lub niszczą komórki nowotworowe mogą również zaszkodzić komórkom zdrowym. Kiedy tak się stanie, pacjent doświadczy skutków ubocznych leczenia. Skutki te oraz metody postępowania w przypadku ich wystąpienia są opisane w dalszej części tego poradnika. Ryzyko pojawienia się skutków ubocznych jest zazwyczaj niższe niż korzyści wynikające ze zniszczenia komórek chorych.

Twój lekarz nie zaleci Ci żadnego leczenia o ile korzyści z niego - uzyskanie kontroli nad chorobą i złagodzenie symptomów - nie będą znacznie większe niż ewentualne znane zagrożenia.


W jaki sposób stosuje się radioterapię ?

Radioterapię można stosować na jeden z dwóch sposobów: zewnętrznie lub wewnętrznie. Niektórzy pacjenci poddani są po kolei obu tym formom leczenia.

Poszczególne urządzenia stosowane do radioterapii działają w nieco inny sposób i stąd też różne jest ich zastosowanie. Niektóre sprawdzają się lepiej w przypadku nowotworów zlokalizowanych tuż pod powierzchnią skóry, inne działają skuteczniej na nowotwory położone głęboko w ciele. Twój lekarz zadecyduje, które z urządzeń będzie najlepsze dla ciebie. Radioterapia zewnętrzna jest opisana bardziej szczegółowo w dalszej części poradnika.

Kiedy stosuje się radioterapię wewnętrzną - brachyterapię, radioaktywna substancja lub źródło promieniowania zostaje szczelnie zamknięte w niewielkich pojemniczkach, takich jak przewody lub cienkie rurki zwane implantami. Implant jest umieszczany bezpośrednio na nowotworze lub w jamie ciała. Czasami po chirurgicznym usunięciu nowotworu, w obszarze wycięcia umieszcza się implant, aby zniszczyć wszelkie komórki nowotworowe, które mogły pozostać po zabiegu.


Kto prowadzi radioterapię ?

Lekarz, który jest specjalistą w zakresie leczenia promieniowaniem - onkolog radioterapeuta - zaplanuje najbardziej korzystny w twoim przypadku rodzaj leczenia. Radioterapeuta to osoba, którą w niniejszym poradniku nazywamy ‘twoim lekarzem’.

Radioterapeuta kieruje wysoko wyspecjalizowanym zespołem medycznym. W zespole tym mogą znajdować się:

  • fizyk - który gwarantuje, że urządzenia działają prawidłowo i emitują właściwe dawki promieniowania,

  • specjalista d/s dozymetrii - osoba pomagająca w realizacji twojego planu leczenia obliczając liczbę zabiegów i czas trwania każdego z nich,

  • pielęgniarka radioterapeutyczna - zapewniająca opiekę pielęgniarską oraz informacje na temat leczenia i porady w zakresie zwalczania efektów ubocznych,

  • technik radioterapeuta - który układa cię do każdego zabiegu i obsługuje urządzenia emitujące promieniowanie.

Dodaj wpis

Zadaj pytanie

Jeśli w poradniku nie znalazłeś tego czego szukasz o chemioterapii zachęcamy Cię do pozostawienia pytania lub podzielenia się swoimi wątpliwościami. Zależy nam, aby ten poradnik rozwijał się, dlatego wasze wpisy zbieramy i analizujemy. Możliwe, że wkrótce znajdziesz tutaj odpowiedź przygotowaną przez specjalistę.

WAŻNE- zanim zadasz pytanie do specjalisty zobacz (poniżej) czy podobnego pytania nie zadał już inny użytkownik.

Jeśli chcesz porozmawiać z innymi użytkownikami zapraszamy na forum.

Pytania użytkowników

  1. Mam w płacie czołowym mózgu naczyniaka jamistego, zalecono radioterapie.Nikt nie mówi mi o skutkach ubocznych i nie podaje mi żadnych informacji. Niektórzy ludzie na radioterapie dochodzą, ja muszę iść na oddział leżeć. Czego mogę się spodziewać? jakiego samopoczucia? Czy wypadną włosy?

    dodane 2014-04-15 Zobacz odpowiedź


    Włosy jeśli wypadną to w miejscu napromienianym. Objawem ubocznym mogą być bóle głowy związane ze wzrostem ciśnienia śródczaszkowego w czasie radioterapii-to też powód hospitalizacji. dodane (2014-04-15)

  2. Witam ,w 2007 r zdiagnozowano u mnie grasiczaka z rozległym przerzutem na opłucną ,osierdzie ,płuco. Miałem chemioterapię ,operację oraz radioterapię .Obecnie ,stwierdzono wznowy na opłucnej w trzech miejscach,czy można ponownie zastosować radioterapię?

    dodane 2014-04-14 Zobacz odpowiedź


    To zależy od tego, jaka dawkę całkowita podano podczas pierwszej radioterapii i jak okolica była naświetlana. dodane (2014-04-14)

  3. Po naświetlaniu radykalnym można potem powtórzyć naświetlanie- czy to jest możliwe?

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Raczej nie, choć zależy to od dawki całkowitej jaka się otrzymało. dodane (2014-04-14)

  4. Czy po radioterapii wykonywane będą jeszcze jakieś badania kontrolne?

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Tak jak najbardziej. Początkowo częstsze, po kilku latach raz do roku. dodane (2014-04-14)

  5. Czy jest jakaś konkretna dieta przy radioterapii prostaty /5x w tyg przez 6 tyg/. Na różnych forach są rózne.M.in., że mleko można a inne, że nie można. Jesli to możliwe to poproszę o adres.

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Nie ma zalecanej specjalnej diety. dodane (2014-04-14)

  6. jestem po raditerapii prostaty zakończyłem 4.04.2014 kiedy będzie można chodzić na basen,wypić jakiegoś drinka ,piwko...

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Basen będzie możliwy kiedy skóra w miejscach napromienianych całkowicie się wygoi a może to potrwać kilka miesięcy. Proszę pamiętać że woda na basenie jest chlorowana a to drażni skore. Co do alkoholu, to w małych ilościach nie jest przeciwwskazany. dodane (2014-04-14)

  7. Nie jest to okolica napromieniowana.Wybroczyny pojawiły się na torsie między piersiami i na plecach.

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    To w takim razie, nie ma to związku z radioterapią. dodane (2014-04-14)

  8. Dwa miesiące po radioterapii raka prostaty występują na mojej skórze wybroczyny początkowo przeżroczyste nie goją sie a po jakimś czasie zaczynają krwawić. Występuje to w miejscach gdzie miałem przebarwienia skórne tz.pieprzyki.Czy może mieć to związek z chorobą nowotworową

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Czy to jest okolica która była napromieniana? dodane (2014-04-13)

  9. Jakie są skutki radioterapi nowotworu móżdżku po ok. 1,5 roku ?

    dodane 2014-04-12 Zobacz odpowiedź


    Może nie być żadnych skutków ubocznych po leczeniu ale mogą pojawiać zaburzenia równowagi lub okresowe bóle głowy. dodane (2014-04-13)

  10. Jakich skutków można spodziewać się po radioterapii protonowej guza wewnątrzgałkowego oka?

    dodane 2014-04-11 Zobacz odpowiedź


    Generalnie poza ewentualnym wzrostem ciśnienia w oczodole i możliwym bólem w związku z tym żadnych dolegliwości nie powinno być. dodane (2014-04-12)

  11. CZY PO ZAKOŃCZONEJ RADIOTERAPII PROSTATY MOŻNA BRAĆ ZABIEGI TYPU JONOFOREZA,MAGNETRON...

    dodane 2014-04-09 Zobacz odpowiedź


    To zależy ile czasu minęło od zakończonej radioterapii. Jeśli jest okres dłuższy niż 6 miesięcy to nie ma problemu. dodane (2014-04-10)

  12. CZY 1 ROK PO RADIOTERAPII/ RAK NA STRUNIE GŁOSOWEJ/ MOGĘ WYJECHAĆ NAD MORZE,MIESZKAM NA GÓRNYM ŚLĄSKU . POZDRAWIAM

    dodane 2014-04-07 Zobacz odpowiedź


    Tak, nie ma przeciwwskazań. dodane (2014-04-07)

  13. Jestem po radioterapii- miałam 28 lamp i 2 brachyterapie mam okrutne skutki uboczne zwłaszcza: jelita stawy i dolna czesc kregoslupa po dużym wysiłku nie mogę rano sie rozprostować, o bólach partych na stolec nie wspomnę i krwi w stolcu i moczu podobno kiedys to przejdzie kiedy?

    dodane 2014-04-05 Zobacz odpowiedź


    Proszę się zgłosić do lekarza który prowadził radioterapie aby po badaniu wspomógł proces regeneracji organizmu. dodane (2014-04-05)

  14. jak dokladnie wyglada rozrysowanie jezeli chodzi o obszar klatki piersiowej?? czy proces naswietlania przebiega w ubraniu czy na gola skore??

    dodane 2014-04-04 Zobacz odpowiedź


    Naświetla się gołą skórę i na nie zaznaczony jest obszar który jest napromieniany. Jego granicy oznacza się na tak zwanym symulatorze który prześwietla okolice gdzie znajduje się guz i obejmą one obszar guza z marginesem tkanek zdrowych i okoliczne węzły chłonne. dodane (2014-04-05)

  15. Obecnie przechodzę radykalne naświetlanie prostaty (5x w tyg. przez 6 tyg). Mam pytanie po jakim czasie od zakończenia bedzie można zrobić scyntografie kości?V

    dodane 2014-03-31 Zobacz odpowiedź


    O tym zawsze decyduje lekarz prowadzący. dodane (2014-03-31)

  16. Witam serdecznie jestem po zabiegu nożem gamma kniffe początkowo miałam obrzmiałą twarz i oczy wszystko znikło ale powieki nadal są obrzmiałe tak już zostanie czy można z tym coś zrobić?

    dodane 2014-03-30 Zobacz odpowiedź


    Powinno ustąpić z czasem. dodane (2014-03-31)

  17. Witam zdiagnozowali u mnie raka szyjki macicy miałam to usunięte (wycięte) w kwietniu ide na kolejne badanie jestem troszkę zdezorientowana bo jezeli okaże sie ze wszystkie komórki rakowe zostały usunięte to moge powiedziec że jestem zdrowa i zapomniec o raku czy bede miała jakieś jeszcze leczenie

    dodane 2014-03-30 Zobacz odpowiedź


    Być może będzie jeszcze radioterapia. dodane (2014-03-30)

  18. A ta wysoka temperatura ? czy to mogą być skutki uboczne po 1 lampie? czy może złapał jakąś grypę? czy przewlekłe zapalenie płuc/oskrzeli? czy można poddać na te kolejne lampy gdy chory ma taką wysoka temperaturę ? Nie wiem czy to będą kolejne paliatywne, czy radykalne.

    dodane 2014-03-29 Zobacz odpowiedź


    Może to być infekcja ale może też być efekt rozpadu guza-trudni mi ocenić nie widząc chorego. dodane (2014-03-30)

  19. Witam. Mój tata ma 83 lata. Lekarz pulmonolog stwierdził nowotwór płuca lewego i przewlekła zaporowa choroba płuc st II wg GOLD. Został skierowany do leczenia oknologicznego. Tam stwirdzono nowotwór złośliwy oskrzela i płuca lewego. Przerzut do Th12. W przychodni radioterapeutycznej informowałam lekarza, ze tata gorączkuje i w kaszlu pojawiła się krew. Pani doktor zapisała tylko1 lampe paliatywną na kręgosłup i stwierdziła, że ze względu na zaawansowanie choroby, wieku i stanu pacjęta nie może brac więcej. Gdy pojechaliśmy na ta lampę kolejna Pani doktor podała tą 1 i przepisała kolejne 5 za tydzień. Tato cały czas gorączkuje (38 st.), wezwany lekarz rodzinny przepisał tylko paracetamol i kazał brac tylko wtedy gdy jest wysoka temperatura. Temperatura spada tylko po zażyciu paracetamolu. Mam pytanie, czy w tym wypadku można zastosować dalsze leczenie radioterapią ( mam na myśli te kolejne 5 lamp), bo mam obawy czy lekarze nie powinni najpierw znaleźć przyczyny wysokiej temperatury? Będę wdzięczna za jak najszybszą poradę. Tato jest bardzo słaby a w poniedziałek ma być podana 1 z 5 lamp i nie wiem co zrobić.

    dodane 2014-03-29 Zobacz odpowiedź


    Te cykle 5 lamp do skumulowana duża dawka promieniowania--chodzi o szybkie zatrzymanie rozwoju choroby. Nie wiem jaki dawki promieniowania podane zostaną Pani tacie ale zwykle są to 2-3 serie po 5 lam dodane (2014-03-29)

  20. Rak po usunieciu tarczycy<br/>

    dodane 2014-03-28 Zobacz odpowiedź


    Proszę sformułować pytanie. dodane (2014-03-29)

Pokaż więcej