dla pacjenta, rodziny, przyjaciół.

Poradniki

Skutki uboczne chemioterapii

Jeżeli macie jakiekolwiek pytania związane ze skutkami ubocznymi chemoterapii nie sądźcie, że jesteście osamotnieni. Przed rozpoczęciem chemioterapii większość osób przejmuje się kwestią wystąpienia skutków ubocznych. Czy wystąpią u nich, a jeśli tak – to które. Po rozpoczęciu leczenia, osoby u których występują skutki uboczne chcą poznać najlepsze sposoby radzenia sobie z nimi. W rozdziale tym odpowiemy na kilka pytań odnośnie skutków ubocznych.

Jeżeli czytacie ten rozdział przed rozpoczęciem chemioterapii możecie być zaskoczeni ilością opisanych skutków ubocznych. Pamiętajcie jednak, że nie wszystkie skutki uboczne muszą wystąpić u Was.

U niektórych osób występuje tylko kilka z nich, u niektórych żadne. Poza tym, natężenie skutków ubocznych różni się w zależności od osoby. To czy skutki uboczne wystąpią w Waszym przypadku i w jakim nasileniu, zależy od rodzaju i dawki chemioterapii, a także reakcji Waszego organizmu. Dowiedzcie się od lekarza lub pielęgniarki, które skutki uboczne mogą wystąpić u Was, jak długo mogą trwać, w jakim nasileniu i kiedy należy szukać opieki medycznej.


Co powoduje skutki uboczne?

Ponieważ komórki nowotworowe rosną i rozmnażają się bardzo szybko, przyjmowane leki mają za zadanie niszczyć je. Niektóre zdrowe komórki także rozmnażają się w szybkim tempie a chemioterapia może działać także na nie.

W momencie działania chemioterapii mogą pojawić się skutki uboczne. Szybko rozwijające się komórki normalne, na które może wpłynąć chemioterapia, to krwinki rozwijające się w szpiku kostnym i komórki w przewodzie pokarmowym, narządach rozrodczych i mieszkach włosowych.

Cytostatyki mogą także działać destrukcyjnie na komórki serca, nerek, pęcherza moczowego, płuc i układu nerwowego. Najczęściej występujące skutki uboczne chemioterapii to: mdłości, wymioty, wypadanie włosów i zmęczenie.


Jak długo trwają skutki uboczne?

Większość normalnych komórek odradza się szybko po zakończeniu chemioterapii, więc większość skutków ubocznych ustępuje po zakończeniu leczenia i zdrowe komórki mają szansę rozwijać się normalnie. Czas potrzebny na ustąpienie skutków ubocznych i odzyskanie energii różni się w zależności od osoby, której leczenie dotyczy. To jak szybko poczujecie się lepiej zależy od kilku czynników, takich jak: ogólny stan zdrowia i rodzaj zażywanych leków.

Podczas, gdy niektóre skutki uboczne ustąpią bardzo szybko, inne ustępują po miesiącach lub nawet latach. Czasami skutki uboczne mogą pozostać do końca życia – wtedy, gdy chemioterapia powoduje trwałe wady serca, uszkodzenia płuc, nerek lub układu rozrodczego. Niektóre formy chemioterapii mogą okazjonalnie powodować opóźnione skutki, takie jak rozwój innego typu nowotworu. Skutki te pojawiają się po kilku latach.

Należy pamiętać, że u wielu osób nie występują długotrwałe skutki uboczne. Warto też wiedzieć, że medycyna robi ogromne postępy w dziedzinie zapobiegania niektórym poważniejszym skutkom ubocznym chemioterapii. Przykładowo, stosuje się wiele nowych lekarstw i schematów leczenia, które zwiększają działanie chemioterapii na komórki nowotworowe, równocześnie zmniejszając wpływ na zdrowe komórki organizmu.

Skutki uboczne chemioterapii mogą być nieprzyjemne, ale należy je postrzegać przez pryzmat skuteczności leczenia raka. Osoby otrzymujące chemioterapię często są zniechęcone z powodu długości trwania terapii lub występowania skutków ubocznych. Jeżeli zauważycie takie odczucia u siebie, skontaktujcie się ze swoim lekarzem. Możliwe, że leki lub leczenie mogą zostać zmienione. Lekarz może także zasugerować sposoby złagodzenia skutków ubocznych lub sprawić by nie przeszkadzały w codziennym życiu. Pamiętajcie jednakże, że lekarz nie zaproponuje Wam przedłużenia leczenia, jeśli spodziewane korzyści nie będą przewyższały problemów, które możecie napotkać.

Na kolejnych stronach znajdziecie propozycje radzenia sobie z niektórymi skutkami ubocznymi chemioterapii.


Nudności i wymioty

Chemioterapia może powodować nudności i wymioty działając na żołądek, rejon mózgu odpowiedzialny za reakcje wymiotne lub oba te organy. Niektóre osoby odczuwają skutki uboczne przez cały czas w postaci mdłości. Inni odczuwają mdłości przez określony czas. Symptomy mogą wystąpić wkrótce po rozpoczęciu terapii lub 8 – 12 godzin później. Możecie czuć się niedobrze przez kilka godzin lub przez 12 – 24 godziny. Niektórzy odczuwają mdłości i wymiotują nawet przed rozpoczęciem leczenia. Odruch ten zwany jest mdłościami antycypacyjnymi.

Jeżeli odczuwacie nudności lub wymiotujecie dłużej niż przez jeden dzień, lub jeżeli nudności są tak silne, że nie możecie przyjmować nawet płynów, należy niezwłocznie powiadomić o tym lekarza lub pielęgniarkę. Nudności i wymioty często mogą być kontrolowane lub przynajmniej ograniczone. Jeśli doświadczycie tego rodzaju skutków ubocznych lekarz może wybrać dla Was lek łagodzący uczucie nudności i wymioty. Różne leki sprawdzają się u różnych osób. Możliwe, że będziecie musieli przyjmować kilka leków, żeby pozbyć się uczucia mdłości. Nie poddawajcie się! Współpracując z lekarzem lub pielęgniarką na pewno znajdziecie lek odpowiedni dla Was.

Możecie także skorzystać z następujących rad:

  • Wystrzegajcie się obfitych posiłków, tak by nie obciążać zbytnio żołądka. Lepiej jest spożywać mniejsze porcje przez cały dzień;

  • Pijcie płyny przynajmniej godzinę przed lub po posiłku a nie w trakcie jedzenia;

  • Jedzcie i pijcie powoli;

  • Unikajcie słodkich, tłustych lub smażonych pokarmów;

  • Spożywajcie chłodne pokarmy lub o temperaturze pokojowej, by nie drażniły Was mocne zapachy;

  • Starannie przeżuwajcie posiłki, żeby polepszyć trawienie;

  • Jeżeli mdłości występują rano, spróbujcie jeść suche produkty takie jak: płatki śniadaniowe, tosty lub krakersy (nie stosujcie się do tej rady, jeśli macie obolałe gardło, buzię lub cierpicie na suchości w jamie ustnej);

  • Pijcie chłodne, czyste, nie słodzone soki owocowe takie jak sok jabłkowy lub winogronowy;

  • Unikajcie zapachów, które Was drażnią jak zapach gotowania, dymu lub perfum

  • Przygotujcie wcześniej i przechowujcie w zamrażarce jedzenie na dni, kiedy nie będzie Wam się chciało gotować;

  • Po jedzeniu odpoczywajcie w pozycji siedzącej, ale nie kładźcie się płasko przez przynajmniej 2 godziny;

  • Ubierajcie się w luźne niekrępujące ubrania;

  • Gdy czujecie mdłości oddychajcie głęboko i wolno;

  • Spróbujcie odwrócić swoją uwagę rozmawiając z rodziną lub przyjaciółmi, słuchając muzyki lub oglądając telewizję.

W celu zapobieżenia mdłościom stosujcie techniki relaksacyjne. Jeżeli mdłości występują w trakcie chemioterapii, wystrzegajcie się jedzenia kilka godzin przed podaniem leków.


Wypadanie włosów

Wypadanie włosów jest powszechnym skutkiem ubocznym chemioterapii, ale nie zawsze występuje. Lekarz może powiedzieć Wam, czy podawane leki powodują utratę włosów czy nie. Wypadanie włosów może objawiać się pogorszeniem struktury włosów lub całkowitą ich utratą. Zazwyczaj włosy odrastają po zakończeniu terapii. U niektórych włosy odrastają nawet w trakcie terapii. Wypadanie włosów może nastąpić we wszystkich rejonach ciała, nie tylko na głowie. Mogą wypadać włosy na twarzy, rękach, nogach, pod pachami i włosy łonowe. Wypadanie włosów nie następuje natychmiast; zazwyczaj rozpoczyna się po kilku zabiegach. Włosy mogą wypadać stopniowo lub w kępach. Włosy łamią się przy skórze i czaszka może stać się bardziej wrażliwa. Rosnące włosy mogą stać się szare i suche.

Podczas chemioterapii dbajcie o swoją głowę i włosy stosując się do następujących wskazówek:

  • Używajcie delikatnych szamponów,

  • Używajcie miękkich szczotek do włosów,

  • Susząc włosy stosujcie niskie temperatury,

  • Nie używajcie ostrych lokówek przy zakręcaniu włosów,

  • Nie farbujcie włosów ani nie wykonujcie trwałej ondulacji,

  • Zetnijcie włosy na krótko. Krótka fryzura sprawi, że włosy będą wyglądały na mocniejsze grubsze. Krótka fryzura ułatwi Wam także poradzenie sobie z wypadającymi włosami.

Niektórzy ludzie, którym wypadają włosy noszą turbany, chustki, czapki, peruki lub dopinki. Inni nie zakrywają głowy. Jeszcze inni czasem zakrywają głową, a czasem nie w zależności od tego czy są poza domem czy pozostają w domu wśród członków rodziny i przyjaciół. Nie ma złych albo dobrych wyborów; wybierzcie to, co Wam najbardziej odpowiada.

Jeżeli chcecie zakryć głowę zapoznajcie się z następującymi radami:

  • Zaopatrzcie się w perukę lub dopinkę zanim zaczniecie tracić włosy. W ten sposób będziecie mogli dopasować kolor peruki do naturalnego koloru włosów.

  • Pomyślcie o wypożyczeniu peruki zamiast kupna.

Wypadanie włosów na głowie, na twarzy lub na ciele może być trudne do zaakceptowania. Uczucie złości lub depresja to całkiem normalne uczucia w tej sytuacji. Dzielenie się swoimi odczuciami może pomóc. Pomocna może okazać się także informacja, że włosy po zakończeniu chemioterapii mogą odrosnąć mocniejsze i piękniejsze.


Zmęczenie/Anemia

Chemioterapia może ograniczyć zdolności szpiku kostnego do produkcji czerwonych krwinek, których główna rola polega na przenoszeniu tlenu do wszystkich części ciała. Kiedy liczba komórek czerwonych spada, tkanki nie otrzymują wystarczająco dużo tlenu do pracy. Stan taki zwie się anemią.

Anemia może sprawić, że będziecie się czuli słabi i zmęczeni. Innymi objawami anemii są zawroty głowy, zimne poty lub brak powietrza. Jeżeli wystąpią u Was takie objawy natychmiast powiadomcie o tym lekarza.

Podczas kuracji, lekarz wielokrotnie będzie badał liczbę krwinek czerwonych. Jeśli liczba krwinek będzie za mała, możliwe, że przeprowadzona zostanie transfuzja krwi w celu podniesienia liczby krwinek w organizmie.

Jeżeli wystąpi u Was anemia możecie skorzystać z następujących rad:

  • Dużo odpoczywajcie. Dłużej śpijcie w nocy i róbcie sobie, w miarą możliwości, krótkie drzemki w ciągu dnia;

  • Ograniczcie swoją aktywność: wykonujcie jedynie czynności najważniejsze;

  • Nie bójcie się prosić o pomoc. Sprawcie, by rodzina i przyjaciele wyręczali Was w opiece nad dziećmi, zakupach, pracach domowych;

  • Dobrze się odżywiajcie zwracając szczególna uwagę na pokarmy bogate w żelazo. Wzbogaćcie swoją dietę w zielone, liściaste warzywa i czerwone mięsa, szczególnie wątróbkę;

  • Zmieniając pozycję z siedzącej lub leżącej, podnoście się powoli. Pomoże to ograniczyć zawroty głowy.



Infekcje

Chemioterapia może uczynić Was bardziej podatnymi na infekcje. Wynika to z faktu, że większość cytostatyków podrażnia szpik kostny i ogranicza jego możliwości wytwarzania białych krwinek – komórek, które odpowiadają za zwalczanie infekcji. Prawie każda część Waszego ciała może być podatna na infekcję, włączając jamę ustną, skórę, płuca, przewód moczowy, odbyt i układ rozrodczy.

Podczas chemioterapii lekarz często będzie badał liczbę krwinek białych. Jeżeli liczba krwinek białych będzie za niska, lekarz może odłożyć kolejne podanie lub podać mniejszą dawkę leku przez jakiś czas. Gdy liczba krwinek białych jest niższa od normalnej ważne jest by wystrzegać się infekcji stosując się do następujących wskazówek:

  • Często myjcie ręce. Myjcie je szczególnie dokładnie przed jedzeniem, a także przed i po korzystaniu z łazienki;

  • Po wypróżnieniu się wyczyśćcie okolice odbytu delikatnie, ale dokładnie. Skontaktujcie się z lekarzem, jeśli okolice odbytu staną się podrażnione lub wystąpią hemoroidy;

  • Wystrzegajcie się ludzi, którzy chorują na choroby, którymi możecie się zarazić, takie jak przeziębienie, grypa, odra, ospa. Wystrzegajcie się także przebywania w dużych skupiskach ludzi, np. kina;

  • Nie wycinajcie skórek przy paznokciach;

  • Uważajcie, by nie zranić się nożyczkami, igłą lub nożem;

  • Przy goleniu używajcie elektrycznej golarki zamiast żyletki, żeby ograniczyć możliwość zranienia skóry;

  • Używajcie miękkiej szczoteczki do zębów, która nie podrażni dziąseł;

  • Nie wyciskajcie ani nie drapcie wyprysków skórnych;

  • Zażywajcie ciepłej (nie gorącej) kąpieli, prysznica lub myjcie się zwilżoną gąbką codziennie. Nie wycierajcie skóry energicznie, ale oklepujcie się do sucha;

  • Jeżeli skóra jest wysuszona, skłonna do łuszczenia wcierajcie krem lub balsamy do ciała;

  • Jeżeli zranicie się, oczyśćcie ranę natychmiast ciepłą wodą i mydłem i zastosujcie płyn odkażający;

  • Przy pracach w ogrodzie lub sprzątając odchody po zwierzętach zawsze zakładajcie rękawiczki;

  • Nie wykonujcie żadnych szczepionek uodparniających bez uprzedniego skontaktowania się ze swoim lekarzem.

Infekcji można się nabawić nawet będąc bardzo ostrożnym. Zwracajcie uwagę na wszelkie oznaki infekcji. Szczególną uwagę zwracajcie na okolice nosa, oczu, jamy ustnej, organów płciowych i odbytu.


Objawy infekcji to:

- podwyższona temperatura,

- pocenie się,

- luźny stolec (może to być także wynik chemioterapii),

- uczucie pieczenia przy oddawaniu moczu,

- silny kaszel lub ból gardła,

- nienormalna wydzielina z pochwy lub swędzenie szczególnie wokół ran, krost lub czyraków.

Jeżeli zauważycie jakieś objawy infekcji natychmiast powiadomcie o tym lekarza. Przy gorączce nie zażywajcie aspiryny lub innych leków służących do obniżenia temperatury bez uprzedniego skontaktowania się ze swoim lekarzem.


Problem krzepnięcia krwi

Leki stosowane w chemioterapii mogą wpłynąć na zdolność szpiku kostnego do wytwarzania płytek - komórek krwi, które zatrzymują krwawienie poprzez krzepnięcie krwi. Jeżeli w Waszej krwi nie ma wystarczającej liczby płytek krwi możecie krwawić lub mogą występować u Was siniaki częściej niż normalnie, nawet na skutek niewielkiego urazu.

Jeżeli zauważycie niespodziewane siniaki, małe czerwone plamki pod skórą, czerwonawy lub różowawy mocz lub kał o zabarwieniu czerwonym lub czarnym natychmiast powiadomcie o tym lekarza. Należy także informować o krwawieniu z dziąseł lub nosa. Lekarz sprawdzi liczbę płytek krwi przed podaniem chemioterapii. Jeżeli liczba płytek krwi będzie zbyt niska, lekarz może zastosować transfuzję w celu podniesienia ich liczby.

Oto kilka sposobów uniknięcia problemów, jeżeli liczba płytek krwi jest niska:

  • Nie zażywajcie żadnych leków bez uprzedniej konsultacji z lekarzem lub pielęgniarką. Dotyczy to aspiryny i leków przeciwbólowych;

  • Nie pijcie napojów alkoholowych, chyba że lekarz wyrazi na to zgodę;

  • Używajcie bardzo miękkiej szczoteczki do zębów;

  • Czyśćcie nos dmuchając lekko, nigdy nie używajcie do tego celu palców;

  • Uważajcie przy używaniu noży lub innych ostrych narzędzi;

  • Uważajcie, by nie oparzyć się przy prasowaniu lub gotowaniu. Sięgając do pieca zawsze używajcie rękawicy ochronnej;

  • Wystrzegajcie się sportów kontaktowych lub innych zajęć, które mogą spowodować urazy;

  • Zawsze zakładajcie rękawice ochronne przy kopaniu w ogrodzie lub pracy z ciernistymi kwiatami.


Problemy z jamą ustną, dziąsłami i gardłem

Cytostatyki mogą powodować powstawanie drobnych ran w śluzówce jamy ustnej i gardła. Mogą także wysuszać lub podrażniać błonę śluzową lub nawet doprowadzić do krwawienia. Poza bólem, rany w jamie ustnej mogą być narażone na infekcje. Ponieważ infekcje są trudne do leczenia podczas chemioterapii i mogą doprowadzić do poważnych problemów, ważne jest by podjąć wszelkie możliwe środki ostrożności, by im zapobiec.

Oto kilka sugestii, jak utrzymać jamę ustną, dziąsła i gardło w zdrowiu:

  • O ile to możliwe, przed rozpoczęciem chemioterapii idźcie do dentysty na przegląd zębów, aby wyleczyć wszelkie problemy takie jak ubytki, braki w uzębieniu, choroby dziąseł lub słabo przylegające protezy. Poproście dentystę, by zademonstrował Wam najlepszy sposób czyszczenia zębów podczas chemioterapii. Podczas chemioterapii możecie stać się bardziej podatni na wystąpienie ubytków, tak więc dentysta może zalecić Wam stosowanie płynu do płukania lub żelu, aby zapobiec procesowi rozkładania;

  • Szczotkujcie zęby po każdym posiłku. Używajcie miękkiej szczoteczki i delikatnego nacisku. Zbyt mocne szczotkowanie może zranić miękką tkankę jamy ustnej. Jeżeli Wasze dziąsła są zbyt wrażliwe nawet na stosowanie miękkiej szczoteczki używajcie pałeczek do uszu lub gazy. Stosujcie delikatną pastę do zębów (nie szorstką) lub pasty z sody oczyszczonej i wody;

  • Po każdym użyciu dobrze wypłuczcie szczoteczkę i przechowujcie ją w suchym miejscu;

  • Unikajcie płynów do płukania jamy ustnej sprzedawanych w sklepach, które zawierają wysoki procent alkoholu lub soli. Poproście lekarza lub pielęgniarkę, by polecili Wam delikatny płyn do płukania. Jeżeli zauważycie rany w jamie ustnej, poinformujcie o tym lekarza lub pielęgniarkę, ponieważ może będą one wymagały leczenia.;

  • Spożywajcie jedzenie chłodne lub o temperaturze pokojowej. Gorące lub ciepłe jedzenie może podrażnić wrażliwą jamę ustną lub gardło;

  • Wybierajcie miękkie, łagodne pożywienie jak lody, koktajle mleczne, jedzenie dla niemowląt, miękkie owoce jak banany, przecier z jabłek, ziemniaki puree, jajka na miękko lub jajecznicę, twarożek, makaron z serem, sosy i galaretki. Możecie także przecierać ugotowane jedzenie tak, by stało się łatwiejsze do spożycia;

  • Wystrzegajcie się drażniących, kwaśnych potraw jak pomidory, owoce cytrusowe i soki owocowe (pomarańczowe, grejpfrutowe i cytrynowe), pikantnych lub słonych potraw i twardego, szorstkiego lub suchego jedzenia takiego jak surowe warzywa, granulaty i tosty.

Jeżeli suchość w ustach przeszkadza Wam w jedzeniu lub irytuje Was, pomocne może być:

- picie dużej ilości płynów,

- ssanie lizaków lub twardych cukierków bez cukru,

- żucie gumy bez cukru,

- zwilżanie suchego jedzenia masłem, margaryną, sosami lub bulionem,

- maczanie suchego jedzenie w płynach,

- spożywanie miękkich lub przetartych produktów, jak te podane wyżej.

Jeżeli wysuszają Wam się usta stosujcie balsamy do ust.


Biegunka

Jeśli chemioterapia podrażni komórki w jelicie, może to doprowadzić do biegunki (luźnego stolca). Jeżeli biegunka występuje dłużej niż 24 godziny lub jeśli biegunce towarzyszy ból lub skurcze, zgłoście to lekarzowi. W ciężkich przypadkach lekarz może przepisać leki przeciwbiegunkowe.

Możecie także spróbować zastosować jedną z poniższych rad w celu zatrzymania biegunki:

  • Jedzcie mniejsze porcje, ale częściej.

  • Wystrzegajcie się produktów bogatych w błonnik, które mogą powodować biegunkę lub skurcze. Produkty bogate w błonnik to np. chleb pełnoziarnisty, ziarna zbóż, surowe warzywa, fasola, orzechy, nasiona, kukurydza prażona, surowe i suche owoce.

  • Zamiast tego wybierajcie produkty z małą zawartością błonnika takie jak: biały chleb, biały ryż lub makaron, dojrzałe banany, gotowane lub puszkowane owoce bez skórki, twarożek, jogurt, jajka, ziemniaki pieczone lub puree bez skórek, przetarte warzywa, kurczak lub indyk bez skóry i ryby.

  • Wystrzegajcie się kawy, herbaty, alkoholu, słodyczy, a także tłustych, smażonych lub ostrych potraw. Wszystkie one są drażniące i wywołują biegunkę lub skurcze.

  • O ile lekarz nie zalecił Wam czegoś innego, spożywajcie więcej produktów bogatych w potas, ponieważ możecie stracić ten cenny minerał przez biegunkę. Banany, pomarańcze, ziemniaki, nektar z brzoskwiń lub nektarynek są dobrymi źródłami potasu.

  • Pijcie dużo płynów, żeby zastąpić płyny stracone przez biegunkę. Delikatne, czyste płyny takie jak: sok jabłkowy, woda, słaba herbata, czysty bulion są najlepsze. Pijcie powoli i upewnijcie się, żeby napoje były w temperaturze pokojowej.

  • Jeżeli biegunka jest ostra zapytajcie lekarza czy możecie zastosować dietę płynną by pozwolić jelitom odpocząć. Gdy będziecie czuć się lepiej możecie stopniowo dodawać produkty z niską zawartością błonnika. Dieta płynna nie dostarcza wszystkich potrzebnych środków odżywczych, więc nie powinna być stosowana dłużej niż 3- 5 dni.


Zaparcia

U niektórych osób podczas chemioterapii mogą wystąpić zaparcia wywołane lekami. U innych zaparcia występują w wyniku mniejszej aktywności lub braku środków odżywczych. Zawiadomcie lekarza, jeżeli nie oddaliście stolca przez dzień lub dwa. Możliwe, że będziecie musieli zażyć środek przeczyszczający lub zastosować lewatywę, ale nigdy nie stosujcie tych sposobów bez skonsultowania się z lekarzem.

Możecie spróbować także następujących metod radzenia sobie z zaparciem:

  • Pijcie dużo płynów, żeby one spowodowały poluźnienie stolca. Ciepłe lub gorące płyny są szczególnie skuteczne.

  • Jedzcie dużo produktów bogatych w błonnik. Produkty bogate w błonnik to między innymi: gruboziarniste pieczywo i zboża, surowe lub gotowane warzywa, surowe i suche owoce, orzechy i prażona kukurydza.

  • Pogimnastykujcie się. Nawet zwykły spacer pomoże. Przed zażywaniem bardziej aktywnego ruchu skonsultujcie się z lekarzem.


Wpływ na mięśnie i nerwy

Układ nerwowy wpływa na prawie wszystkie organy i tkanki organizmu. Zatem nie jest zaskakujące, że kiedy chemioterapia oddziałuje na komórki układu nerwowego - tak jak czasami leki - może wystąpić szeroki zakres skutków ubocznych. Na przykład, niektóre leki mogą wywołać neuropatię obwodową, stan który charakteryzuje się uczuciem osłabienia, mrowienia lub drętwienia w rękach lub stopach. Inne objawy związane z oddziaływaniem na układ nerwowy to utrata równowagi, rozkojarzenie, trudności w podnoszeniu przedmiotów, problemy z chodzeniem, ból szczęki, osłabienie słuchu, bóle brzucha i zaparcia. Poza oddziaływaniem na układ nerwowy, niektóre leki stosowane w chemioterapii mogą także wpływać na mięśnie, czyniąc je słabymi zmęczonymi i bolesnymi.

W niektórych przypadkach, wpływ na mięśnie i układ nerwowy - chociaż irytujący - nie musi być poważny. W innych przypadkach, objawy nerwowe i mięśniowe mogą wskazywać na poważne problemy, które wymagają interwencji lekarskiej. Jeżeli zauważycie jakieś uboczne skutki związane z mięśniami lub układem nerwowym niezwłocznie powiadomcie o tym lekarza.

Uwaga i zdrowy rozsądek mogą pomóc Wam poradzić sobie z symptomami mięśniowymi i nerwowymi. Przykładowo, jeżeli poczujecie, że drętwieją Wam palce, uważajcie przy chwytaniu ostrych, gorących lub w inny sposób niebezpiecznych przedmiotów. Jeżeli zakłócona zostaje Wasza równowaga lub siła mięśni, wystrzegajcie się upadków przemieszczając się powoli i uważnie, trzymając się barierki przy wchodzeniu lub schodzeniu ze schodów, a także stosujcie maty łazienkowe w wannie lub prysznicu. Nie noście śliskich butów.


Wpływ na skórę i paznokcie

Podczas chemioterapii możecie mieć również problemy ze skórą. Możliwe skutki uboczne to: zaczerwienienie, swędzenie, łuszczenie, suchość i wypryski. Paznokcie mogą stać się kruche lub łamliwe, mogą wystąpić na nich pionowe linie lub bruzdy.

Z większością tych problemów poradzicie sobie sami. Jeżeli występują wypryski, spróbujcie utrzymać twarz w czystości i suchości. Aby ustrzec się wysuszenia skóry, bierzcie szybkie prysznice lub myjcie się wilgotną gąbką. Unikajcie raczej długich gorących kąpieli w wannie. W wilgotną skórę wcierajcie balsamy i wystrzegajcie się perfum, wody kolońskiej lub płyn po goleniu zawierającego alkohol. Chrońcie paznokcie nosząc rękawice przy zmywaniu naczyń, pracach w ogrodzie lub przy innych zajęciach domowych. Jeżeli skóra lub paznokcie nie reagują na Wasze metody leczenia zwróćcie się do lekarza po pomoc.

Niektóre cytostatyki podawane dożylnie, mogą wywołać zaciemnienie skóry wzdłuż żyły. Po zakończeniu leczenia ciemne obszary na skórze zazwyczaj same nikną po kilku miesiącach.

Wystawienie na słońce może zwiększyć negatywny wpływ niektórych leków na Twoją skórę.

U niektórych ludzi po radioterapii występuje "odczyn popromienny" podczas stosowania chemioterapii. W trakcie lub krótko po leczeniu, skóra, która była napromieniowana staje się czerwona (od blado do ciemno czerwonej) i może swędzieć lub piec. Reakcja ta może trwać kilka godzin lub nawet kilka dni. Możecie złagodzić uczucie bólu lub swędzenia przykładając na te miejsca zimne mokre kompresy. Reakcję nawrotu promieniowania należy zgłaszać lekarzowi lub pielęgniarce.

Większość problemów skórnych jest banalnych, ale kilka z nich wymaga natychmiastowej interwencji. Na przykład, niektóre leki podawane dożylnie mogą powodować poważne i stałe uszkodzenia tkanki, jeżeli wyciekną z żyły. Natychmiast zgłoście lekarzowi lub pielęgniarce, jeśli poczujecie uczucie bólu lub pieczenia podczas otrzymania kroplówki. Objawy te nie zawsze wskazują na to, że występuje problem, ale zawsze muszą zostać sprawdzone.

Powinniście także natychmiast powiadomić lekarza lub pielęgniarkę, jeżeli wystąpi u Was nagłe silne swędzenie, jeżeli zauważycie wysypkę na skórze lub jeśli wystąpią problemy z oddychaniem. Symptomy te mogą oznaczać, że wystąpiła u Was reakcja alergiczna, która wymaga natychmiastowej interwencji.


Wpływ na nerki i pęcherz moczowy

Niektóre cytostatyki mogą podrażnić pęcherz moczowy lub mogą tymczasowo lub na stałe uszkodzić nerki. Dowiedzcie się od lekarza czy leki, które otrzymujecie wywołują właśnie takie skutki i zawiadomcie lekarza, jeśli wystąpią u Was objawy wskazujące na problemy.

Zwracajcie uwagę na:

  • Ból lub uczucie pieczenia przy oddawaniu moczu;

  • Częste oddawanie moczu;

  • Uczucie parcia na pęcherz;

  • Czerwonawy lub krwisty mocz;

  • Gorączkę;

  • Dreszcze.

Ogólnie, dobrze jest pić dużo płynów; jest to szczególnie istotne, jeśli leki, które zażywacie wpływają na pracę pęcherza moczowego lub nerek. Za płyny uważa się: wodę, soki, kawę, herbatę, zupy, napoje, rosół, lody. Lekarz powiadomi Was, jeżeli będziecie musieli zwiększyć ilość płynów.

Musicie także zdawać sobie sprawę z tego, że niektóre leki cytostatyczne powodują zmianę zapachu i koloru moczu ( na pomarańczowy, czerwony lub żółty). Kolor i zapach nasienia także może się zmienić. Sprawdźcie z lekarzem, czy leki które zażywacie mogą wywołać także takie objawy.


Syndrom podobny do grypy

Niektórzy ludzie zgłaszają, że po chemioterapii cierpią na grypę przez kilka godzin lub nawet kilka dni. Objawy grypowe takie jak: bóle mięśni, ból głowy, zmęczenie, mdłości, lekka gorączka, dreszcze i słaby apetyt mogą utrzymywać się od 1- 3 dni. Objawy te mogą być także wywołane infekcją lub samym nowotworem, zatem ważne jest by objawy te skonsultować ze swoim lekarzem.


Zatrzymanie płynów

Podczas chemioterapii Wasz organizm może zatrzymywać płyny. Może to być spowodowane zmianami hormonalnymi w wyniku terapii, zażywanymi lekami lub samym nowotworem. Zgłoście lekarzowi lub pielęgniarce, jeśli zauważycie puchnięcie lub obrzęk rąk, stóp, twarzy. Możliwe, że będziecie musieli wystrzegać się soli kuchennej i potraw z wysoką zawartością sodu. Jeżeli problem jest poważny, lekarz może przepisać Wam lekarstwo wspomagające pozbycie się nadmiaru płynów.


Wpływ na życie seksualne: fizyczny i psychologiczny

Chemioterapia może - ale nie musi - wpływać na organy płciowe zarówno u kobiet jak i mężczyzn. Skutki uboczne, które mogą wystąpić zależą od rodzaju przyjmowanego leku, a także od wieku osoby i ogólnego stanu zdrowia.


Mężczyźni

Leki cytostatyczne mogą zmniejszyć liczbę plemników, zmniejszyć ich zdolność do poruszania się lub powodować inne zmiany. Zmiany te mogą doprowadzić do bezpłodności, przejściowej lub trwałej. Bezpłodność wpływa na zdolność mężczyzny do poczęcia dziecka, ale nie wpływa na jego zdolność do odbywania stosunków płciowych.

Ponieważ może wystąpić trwała bezpłodność, ważne jest by przedyskutować tę kwestię z lekarzem przed rozpoczęciem chemioterapii.

Mężczyźni poddawani chemioterapii powinni stosować skuteczne środki antykoncepcyjne podczas leczenia ze względu na niebezpieczny wpływ leków na chromosomy. Spytajcie lekarza, kiedy możecie przestać stosować środki antykoncepcyjne.


Kobiety

Cytostatyki mogą uszkodzić jajniki i zmniejszyć liczbę hormonów produkowanych przez nie. W rezultacie, u niektórych kobiet menstruacja staje się nieregularna lub całkowicie ustaje podczas stosowania chemioterapii.

Uszkodzenia jajników mogą doprowadzić do bezpłodności, czyli niemożności zajścia w ciążę. W niektórych przypadkach bezpłodność jest stanem przejściowym, ale w innych przypadkach może być trwała. To czy bezpłodność wystąpi i na jak długo zależy od wielu czynników, takich jak: typ leku, dawki i wiek kobiety.

Chociaż w czasie chemioterapii może dojść do zapłodnienia, nie jest to wskazane, ponieważ niektóre leki antynowotworowe mogą powodować uszkodzenia płodu. Nalega się, by kobiety w wieku rozrodczym - od nastolatek do końca menopauzy - stosowały skuteczne środki antykoncepcyjne w trakcie leczenia.

Jeżeli w momencie odkrycia ciąży kobieta jest chora na raka, możliwe że można będzie odsunąć chemioterapię do momentu urodzenia dziecka. W przypadku kobiety, która wymaga natychmiastowego leczenia, lekarz może zalecić rozpoczęcie chemioterapii po 12 tygodniu ciąży, gdy płód jest już po okresie największego ryzyka. W niektórych przypadkach, może być brane pod uwagę usunięcie ciąży.

Skutki hormonalne chemioterapii mogą także wywołać symptomy podobne do menopauzy, takie jak: wybuchy gorąca, swędzenie, pieczenie lub suchość w pochwie. Zmiany te mogą utrudniać stosunki płciowe, ale często można złagodzić te skutki stosując specjalne żele dopochwowe. Zmiany w tkance mogą także spowodować, że kobieta staje się bardziej podatna na infekcje w pochwie. Aby zapobiec infekcjom, wystrzegajcie się żelów opartych na olejkach, takich jak wazelina, noście bawełniane majtki i rajstopy z bawełnianym wkładem i nie noście obcisłych spodni lub szortów. Lekarz może przepisać Wam krem dopochwowy lub czopki, aby ograniczyć ryzyko wystąpienia infekcji. Jeżeli jednak infekcja wystąpi należy leczyć ją natychmiast.


Seksualność

Podczas chemioterapii potrzeby seksualne różnią się w zależności od człowieka. Niektórzy odczuwają większą bliskość z partnerami niż przedtem, a także zwiększoną aktywność seksualną. Inni odczuwają niewielką, lub nie odczuwają żadnej zmiany w swoim pożądaniu lub poziomie potrzeb seksualnych. Jeszcze inni zauważają, że ich poziom zainteresowania seksualnego spada ze względu na stresy fizyczne lub emocjonalne związane z rakiem i chemioterapią. Niepokoje te mogą wynikać z obaw związanych z wyglądem, stanem zdrowia, rodziną lub partnerem albo skutkami ubocznymi, takimi jak zmęczenie i zmiany hormonalne. Wszystkie te czynniki mogą wpływać na obniżenie popędu seksualnego.

Także obawy zdrowych partnerów mogą wpływać na zmniejszenie aktywności seksualnej. Niektórzy mogą martwić się, że bliskość fizyczna może źle wpłynąć na osobę chorą na raka, inni mogą obawiać się, że "zarażą się" rakiem lub będą pod wpływem leków antynowotworowych. Wiele z tych kwestii można wytłumaczyć poprzez szczere rozmowy. Zarówno Wy jak i Wasi partnerzy powinniście otwarcie rozmawiać o swoich niepokojach związanych z seksualną stroną życia z lekarzem lub pielęgniarką albo innym specjalistą, który może dać Wam informacje i wsparcie, którego potrzebujecie.

Powinniście także wzajemnie dzielić się swoimi spostrzeżeniami i odczuciami. Jeżeli trudno Wam rozmawiać o seksie lub raku lub obu tych sprawach, możecie spróbować porozmawiać z terapeutą, który pomoże Wam komunikować się bardziej bezpośrednio. Specjaliści, którzy mogą pomóc Wam w tej kwestii to psychiatrzy, psychologowie, seksuolodzy.

Jeżeli przed rozpoczęciem terapii ceniliście swoje życie erotyczne, jest szansa, że podczas leczenia będziecie nadal odczuwać w tym przyjemność. Możecie jednak odkryć, że intymność może przyjąć zupełnie nowy wymiar. Ważniejsze od stosunku płciowego może okazać się przytulanie, dotykanie, obejmowanie. Pamiętajcie jednak, że to co było istotne przed rozpoczęciem chemioterapii jest nadal prawdziwe. Nie ma jednego "odpowiedniego" sposobu na wyrażanie swojej seksualności. Jedynie Wy i Wasi partnerzy wiecie, co sprawia Wam przyjemność i daje satysfakcję.

Dodaj wpis

Zadaj pytanie

Jeśli w poradniku nie znalazłeś tego czego szukasz o chemioterapii zachęcamy Cię do pozostawienia pytania lub podzielenia się swoimi wątpliwościami. Zależy nam, aby ten poradnik rozwijał się, dlatego wasze wpisy zbieramy i analizujemy. Możliwe, że wkrótce znajdziesz tutaj odpowiedź przygotowaną przez specjalistę.

WAŻNE- zanim zadasz pytanie do specjalisty zobacz (poniżej) czy podobnego pytania nie zadał już inny użytkownik.

Jeśli chcesz porozmawiać z innymi użytkownikami zapraszamy na forum.

Pytania użytkowników

  1. Mój Ojciec (lat 57), ma stwierdzonego raka płasko nabłonkowego lewego płuca. Jest już po 4 cyklach chemioterapii, w połowie maja jedzie na badania kontrolne, martwi mnie to że obecnie bardzo źle się czuje: jest słaby, nie wychodzi z łóżka, mało je, a także skarży się na ciągle bóle głowy i skoki temperatury. mam pytanie czy sa to objawy normalne po chemioterapii czy musi zgłosić się z tymi objawami do lekarza onkologa prowadzącego?? I jaki środki można zastosować aby polepszyć samopoczucie ojca??

    dodane 2014-04-24 Zobacz odpowiedź


    Takie objawy mogą zdarzyć się przy prowadzonym leczeniu. Proszę o nich poinformować bezzwłocznie lekarza prowadzącego. dodane (2014-04-24)

  2. Czy w 9 miesiacu ciąży moge odwiedzać narzeczonego na oddziale chemioterapii?

    dodane 2014-04-22 Zobacz odpowiedź


    Nie jest to wskazane. dodane (2014-04-22)

  3. witam jak poradzić sobie z silnymi bólami w okolicy barku i bólami mięśni w trakcie chemioterapii ? pozdrawiam

    dodane 2014-04-22 Zobacz odpowiedź


    Proszę o tym porozmawiać z lekarzem prowadzącym bo sposób postępowania zależy od rodzaju stosowanej chemioterapii. dodane (2014-04-22)

  4. Witam, moze i glupie pytanie ale od stycznia (8 chemia) stracilem sily w nogach. Mam chloniaka anaplastycznego nieziarniczy a leżałem w łóżku cały styczeń w szpitalu bo przez dwa tygodnie nie mogłem nawet ruszyć nogą w kolanie na leżąco. Dziś chodzę, wstaje czy też z lekkim wysilkiem wspinam na drugie piętro po schodach ale juz np. nie wstanę jak upadne, nie zrobię przysiadu czy tez nie podniosę z krzesła bez podpory w rękach (np. o mebel, czy rączke:)... Jedynie chodzę na prostych nogach. Co zrobic by przywrócić nogi bym mógł sprawnie sie ruszać, niedawno na ulicy prosilem ludzi o pomoc bo się potknąłem :( nie mogłem wstać). Samo chodzenie nie wystarcza, jakie cwiczenia? Jedzenie? Odżywki? Siła w rękach jest ok tylko te nogi, łydki, kolana, uda... Co powoduje brak siły przy podnoszeniu się na nogi i jak szybko wrócić do formy?

    dodane 2014-04-21 Zobacz odpowiedź


    Powinien Pan najpierw zgłosić się do chemioterapeuty który prowadził leczenie. Wygląda to bowiem na skutki uboczne chemioterapii. Kolejny etap to żmudna rehabilitacja pod okiem fizjoterapeuty. Niestety chemia czasami działa neurotoksycznie i to są tego skutki. dodane (2014-04-22)

  5. Witam. Mój Tata miesiąc temu miał zdiagnozowanego guza jelita grubego, który ma 1,7 cm. Lekarz stwierdził, że guz jest nieoperacyjny bo jest umiejscowiony w takim miejscu, że operacja może tylko zaszkodzić gdy go naruszą. Powiedział, że Tato zostanie poddany doustnej półrocznej chemii, która cieszy się dużym powodzeniem w przypadku tego nowotworu. Na wielu forach jednak czytałam, że chemia nie ma na celu wyleczenie chorego ale zaledwie przedłużenie jego życia. Czy to prawda? Czy są jednak przypadki, że za pomocą chemii udało się wyleczyć chorego? bardzo proszę o odpowiedź.

    dodane 2014-04-20 Zobacz odpowiedź


    Sugerowałbym konsultacje z innym chirurgiem. Leczenie operacyjne jest optymalną metodą. dodane (2014-04-21)

  6. Dzien dobry wykryto u mnie chłoniaka Burkitta ,lekarz mówi ze chemia bedzie bardzo intensywna,wycieto mi guz na jelicie wielkosci piesci,naciekajacy wraz z kawalkiem jelita grubego i cienkiego, pytanie-czy chemioterapia przy tym nowotworze jest bardzo agresywna?i jakie mam szanse na wyleczenie,no i czy wogóle mam.Póki co to jestem załamany,mam 39 lat.Proszę o odpowiedż.

    dodane 2014-04-20 Zobacz odpowiedź


    Ma Pan szanse na całkowite wyleczenie. Chemia musi być agresywna aby osiągnąć sukces. dodane (2014-04-21)

  7. Dzień dobry,właśnie się dowiedziałam, że mama ma raka piersi. Gdzie w Krakowie mogę zrobić bezpłatnie badanie genetyczne pod tym kątem? A jeśli nie bezpłatnie to gdzie najlepiej?To samo dotyczy mojej siostry, więc proszę o odpowiedź również w wersji dla Warszawy.Będę bardzo wdzięczna za pomoc.

    dodane 2014-04-18 Zobacz odpowiedź


    W Krakowie Instytut Onkologii, w Warszawie Centrum Onkologii. dodane (2014-04-19)

  8. Dzień dobry. W 2010 roku bardzo bliska mi osoba miała wycinanego złośliwego guza jelita grubego. Od jakiegoś czasu jest słaba, straciła dużo na wadze. Dziś miała robioną kolonoskopie i wyszła ok. Markery nowotworowe wyszły CA 65. Babcia została w szpitalu i jutro będzie miała robione usg. Co mogą oznaczać markery? bardzo proszę o odpowiedź.

    dodane 2014-04-17 Zobacz odpowiedź


    Markery mogą oznaczać albo proces zapalmy albo wznowę choroby. dodane (2014-04-18)

  9. Czy podczas chemioterapii, gdy wypadają włosy boli głowa ?

    dodane 2014-04-13 Zobacz odpowiedź


    Nie, nie boli. dodane (2014-04-14)

  10. Czy podczas chemioterapii doustnej (guz jelita grubego), wskazana jest jakaś specjalna dieta ? (czego należy unikać, co warto jeść ? )

    dodane 2014-04-10 Zobacz odpowiedź


    Tak jak przy dożylnej chemii. Więcej informacji w poradniku o diecie. dodane (2014-04-11)

  11. Czy podczas Chemioterapii może zmienić się głos

    dodane 2014-04-10 Zobacz odpowiedź


    Rzadko się to zdarza- ale może. dodane (2014-04-10)

  12. Jestem trzy tygodnie po chemioterapi i bardzo boli mnie odbyt przy oddawaniu stolca [tylko wtedy], co robić?

    dodane 2014-04-09 Zobacz odpowiedź


    To mogą być żylaki odbytu . Proszę się zgłosić do lekarza rodzinnego lub lekarza który prowadził chemioterapię. dodane (2014-04-10)

  13. Jak długo po chemii i radioterapii powinna wrócić do normy liczba leukocytów?

    dodane 2014-04-08 Zobacz odpowiedź


    To wszystko zależy od indywidualnych zdolności regeneracyjnych organizmu. dodane (2014-04-08)

  14. Guzek na czole nad okiem po przecieciu i zbadaniu okazał się chloniakiem złośliwym , na to chemia,dłuzy sie czas ,czy to ze został naruszony nie zajmie innych organow ktore jak twierdzą obecnie są czyste.Czym to jeszcze mozna leczyć . Ufam lekarzom ale pytam

    dodane 2014-04-06 Zobacz odpowiedź


    Tak takie zmiany można skutecznie leczyć. Sam zabieg nie ma wpływu na rozwój choroby. dodane (2014-04-06)

  15. Witam. od czego moze pojawiac sie ból , silny ból w okolicach mostka ? Jestem w trakcie chemioterapii i od kilku dni paralizuje mnie ból

    dodane 2014-04-04 Zobacz odpowiedź


    Proszę poprosić lekarza o EKG. dodane (2014-04-05)

  16. Witam,czy to normalne ,że dzień po chemii czuje sie ok. później przez kilka dni jest bardzo slabo , przesypiam cale dnie , ogolnie zle sie czuje, później znowu jest w porzadku i tak do kolejnej chemii i tak za kazdym razem .Bardzo prosze o szybka odpowiedz

    dodane 2014-04-01 Zobacz odpowiedź


    Może się tak zdarzyć -to jest indywidualna reakcja na stosowane leczenie. dodane (2014-04-01)

  17. Witam. W październiku wycięto mi guza 12 mm w lewej piersi. Diagnoza: rak piersi lewej T1cN0M0. W listopadzie 2013 poddano mnie kwadrantektomii piersi lewej. Węzeł wartowniczy mam bez przerzutów. Nie stwierdzono też przerzutów do innych organów. Od 14 stycznia 2014 r dostałam 4 chemie AC (tzw. czerwone). Teraz lekarz proponuje mi podawanie co tydzień innej chemii PAKLITAKSEL. Łącznie 12 szt. Potem radioterapia.<br/>Źle znosiłam 4 chemie AC. Skoro nie mam zajętych węzłów chłonnych i nie mam przerzutów to nie widzę sensu dalszego osłabiania mojego organizmu 12 kolejnymi chemiami (mam bardzo osłabiony i rozregulowany organizm - zaparcia, krwotoki z nosa, dziąseł, słabe zęby, ogólne zmęczenie, pogorszenie widzenia, złe trawienie, pojawienie dużej ilości pieprzyków na ciele, itp.). Teraz chcę poddać się tylko radioterapii i bardzo dbać o właściwą dietę aby mieć silny układ immunologiczny. Skoro chemia AC jest silna to po co jeszcze przez kolejne 3 miesiące mam dostawać inną chemię skoro nie mam przerzutów??? Czym ryzykuję zdrowotnie a co zyskam jeżeli nie zgodzę się na 12 kolejnych chemii co tydzień?

    dodane 2014-03-31 Zobacz odpowiedź


    Nie wiem jaki był typ histopatologiczny nowotworu który u Pani stwierdzono ale widocznie na tyle złośliwy, że podjęto taką decyzje o agresywnej chemioterapii. Istnieje ryzyko, że komórki nowotworowe które tworzyły guz są w innych miejscach organizmu -występują pojedyńczo, nie tworzą skupisk-więc są niewidoczne. Taka jest rola ochronna chemioterapii. dodane (2014-04-01)

  18. Witam-mój mąż ma przepisaną chemioterapię i radioterapię (guz jelita grubego z naciekiem na pęcherz plus stomia) Jaka jest najlepsza dieta i czy powinien zażywać probiotyk?

    dodane 2014-03-31 Zobacz odpowiedź


    Informacje podjęcie znajdzie Pani w poradniku na ten temat . co do probiotyku to nie ma przeciwwskazań. dodane (2014-04-01)

  19. Witam serdecznie. moja mama w lutym dowiedziała się że ma nowotwór anaplastyczny pęcherza. W marcu obie nerki przestały pracować zapewne na skutek zbyt dużej dawki leków przeciwbólowych. Oprócz tego moja mama ma uszkodzony kręgosłup jest cześciowo sparaliżowana lecz chodzi. Czy w takim wypadku trzeba się starać o chemioterapie ? czy to jej nie zaszkodzi do tego wyniki badańkrwi są krytyczne pomocy .

    dodane 2014-03-30 Zobacz odpowiedź


    Jeśli lekarze sugerują chemioterapie to widocznie po analizie wyników uważają to za skuteczny sposób walki z choroba. dodane (2014-03-31)

  20. Mam dwa problemy dotyczące mnie i córki. Moja córka jest 5 lat po mastektomii lewej pierwsi(. przeszła kilka cykli, przed i po operacji)chemioterapie czerwona i białą i radioterapie.Ma 42 lata. Brała i dalej bierze chemostatyki. w tamtym roku w maju wykryto u niej MDS(mielodysplastyczny szpik, który wytwarza uszkodzone i niezdolne do życia czerwone krwinki,podobno skutki chemii i radio). Obecnie od grudnia jest na Vidazie. Bierze juz 5 dawke, ale nie ma znacznej poprawy. Proponują przeszczep szpiku od obcego dawcy.Jest młoda kobietą i ma dwoje dzieci. Wcześniej była przygotowywana do rekonstrukcji piersi. Co 3 tygodnie ma transfuzje po 3-4 dawek,przeszła również histeroktomnie dwa lata temu, z powodu krwotoku, ale hista wyszła okey.Oprócz tego bierze Probirex. Lekarz prowadzacy wysyła bardzo sprzeczne sygnały. Czy może Ktoś zna ośrodek leczenia MDS i naprawdę dobrych specjalistów. Nawet jakby był za granicą.A może leczą innymi metodami. Jestem dobrej myśli na temat przeszczepu, gdyż ja w mojej chorobie bardzo czesto spotykam się i ludżmi po przeszczepach. Mam pytanie czy po przeszczenie bedzie zdrowa i bedzie mogła normalnie żyć i czy jest szansa, że nie nastapi nawrót choroby MDS. Wiem, ze do końca życia będzie musiała brać leki immmunosupresyjne , żeby nie była odrzutu szpiku.Czy po przeszczepie będzie mogła mieć rekonstrukcję piersi. Ja mam rozpoznanie w 2010 r CLL(białaczka limfocytowa) ,zespół nakładania, Haschimoto, bielactwo itd. Wyniki mi się pogorszyły . Wzięłam już trzy dawki Leukecanu i Encortonu. Niestety płytki dalej spadaja PLT-79 a białe ciałka rosną już jest WBC- 41,9. Zadecydowano podanie Mabthery i coś jeszcze na 3 litery( nie pamiętam) Podano mi to na trzy litery ze wszystkimi dodatkami i było znośnie. Po kilku godzinach podano 1 dawke Mabthery i dostałam dreszczy. Chemię przerwano. Miałam już trzy biopsje szpiku. Ostatnią przed podaniem Mabthery. Proponują,że powtórza ja za cztery tygodnie, tylko w innej kolejności i wolniej. Jaka jest szansa, że znowu nie będzie reakcji alergicznej jak poprzednio. Mam 63 lata i czy jest jakaś szansza na wyzdrowienie lub dłuższą remisję. Może jest inna metoda gdy dalej Mabthery nie da się zastosować. Prosze o informacje, tylko nie dysponujemy środkami finansowymi do leczenia w drogim ośrodku. Córka jest na rencie a ja też mam niewielką emeryturę. A może ktoś z Państwa wie o alternatywnych sposobach leczenia, które nie wykluczają obecnych terapii a mogą wspomóc. Słyszałam o owocach goya i jego przetworach lub soku z granatów. Serdecznie dziekuję za każdą pomoc.

    dodane 2014-03-30 Zobacz odpowiedź


    Sugeruje kontakt z Klinika Hematologii w Poznaniu dodane (2014-03-31)

Pokaż więcej